• Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki

Przyroda

Email Drukuj PDF

Przyroda

 

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZYRODY KL. IV

 

ROZDZIAŁWYMAGANIA PODSTAWOWEWYMAGANIA PONADPODSTAWOWE
 KRAJOBRAZ 

Uczeń: opisuje krajobraz najbliższej okolicy, odróżnia naturalne składniki krajobrazu od wytworzonych przez człowieka, wskazuje główne kierunki świata, potrafi przeliczyć skalę na wymiary rzeczywiste, rysuje plan obiektu lub przedmiotu w danej skali, rozpoznaje w terenie rośliny zielone, krzewy, drzewa, wykazuje różnice między nimi, rozpoznaje podstawowe rośliny uprawiane w najbliższej okolicy.

 

Uczeń: potrafi sporządzić notatkę z przeprowadzonych obserwacji, wyznacza za pomocą kompasu główne i pośrednie kierunki świata na widnokręgu, określa kierunki świata, na podstawie obserwacji Słońca, porównuje drogę Słońca nad horyzontem w różnych porach roku. Samodzielnie rysuje plan wybranego obiektu z zastosowaniem skali, stosuje skalę w sytuacjach nietypowych, potrafi wskazać i ocenić korzyści wynikające z uprawy roślin i hodowli zwierząt.

 POWIETRZE 

Uczeń: potrafi wskazać obecność powietrza w otoczeniu, wyjaśnia pojęcia: gaz i mieszanina, rozpoznaje stany skupienia substancji, rozpoznaje podstawowe zjawiska atmosferyczne, rozpoznaje rodzaje opadów, samodzielnie posługuje się termometrem, prowadzi dziennik pogody, rozpoznaje zwierzęta latające (niektóre), rozróżnia lot bierny od aktywnego, wskazuje źródła zanieczyszczeń powietrza.

 

Uczeń: samodzielnie zapisuje wyniki badań i wyciąga wnioski, omawia skład powietrza na podst. Opisu właściwości gazów, wyjaśnia znaczenie tlenu dla procesu spalania i procesów życiowych organizmów, wyjaśnia różnice między substancją czystą a mieszaniną, potrafi zinterpretować mapę pogody, podaje skutki zanieczyszczenia powietrza.

        WODA 

Uczeń: rozpoznaje stany skupienia wody, wyjaśnia w jakich warunkach woda zmienia stan skupienia, rozpoznaje opady i osady atmosferyczne, rozpoznaje na ilustracji wybrane rośliny wodne, ryby, płazy i ssaki żyjące w wodzie, wykazuje źródła zanieczyszczeń wody.

 

Uczeń: określa podst. Właściwości gazów, cieczy i ciał stałych, potrafi wyhodować kryształy soli, ocenia znaczenie roślin dla organizmów żyjących w wodzie, ocenia wpływ zanieczyszczenia wody na organizmy żywe.

 SKAŁY I GLEBY 

Uczeń: rozumie znaczenie pojęć: gleba, skała i minerał, podaje przykłady skał oraz ich zastosowanie, wskazuje główne warstwy gleby, na podstawie budowy kreta, dżdżownicy, turkucia podjadka wskazuje przystosowania organizmów do życia w glebie, opisuje budowę morf. korzenia i wskazuje źródła zanieczyszczeń gleby.

 

Uczeń: podaje przykłady krystalizacji i krzepnięcia w życiu codziennym, potrafi wskazać minerały obecne w skałach, rozpoznaje gleby w najbliższej okolicy, porównuje cechy zewnętrzne organizmów żyjących w glebie i ocenia ich rolę, wskazuje przyczyny i skutki niszczenia gleby.

 ROŚLINY I ZWIERZĘTA 

Uczeń: rozumie pojęcie organizm, wymienia cechy organizmów żywych, wskazuje różnice między organizmami roślinnymi a zwierzęcymi, rozumie na czym polega samożywność i cudzożywność, rozumie znaczenie nasion dla rośliny podaje główne funkcje liścia, wyjaśnia zastosowanie roślin leczniczych, rozpoznaje na podstawie liści trzy gatunki drzew, wyjaśnia, które zwierzęta zaliczamy do kręgowców, rozpoznaje zwierzęta hodowlane.

 

Uczeń: charakteryzuje organizmy żywe i porównuje ich cechy zewnętrzne, określa czynniki niezbędne do przebiegu fotosyntezy, wyjaśnia znaczenie wiatru, wody i zwierząt w rozsiewaniu nasion, zakłada zielnik zawierający opisy zebranych roślin, rozpoznaje na okazach typy kwiatostanów, wyjaśnia w jaki sposób rośliny wytwarzają substancje odżywcze, opisuje na podst. okazów typy liści i przyporządkowuje je odpowiednim drzewom, wyjaśnia czym różnią się od siebie ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki, opisuje budowę zewnętrzną kręgowców.

CZŁOWIEK 

Uczeń: podaje nazwę regionu, w którym mieszka, wskazuje go na mapie, wymienia podstawowe funkcje rodziny, potrafi scharakteryzować etapy rozwoju człowieka, potrafi  wyjaśnić na czym polega proces dojrzewania, stosuje zasady higieny, rozumie konieczność dbania o własną sylwetkę, potrafi określić prawidłowe warunki miejsca pracy (nauki), rozumie jakie zagrożenia wynikają z uzależnień, rozumie na czym polega prawidłowe odżywianie.

 

Uczeń: zbiera i segreguje informacje o swoim regionie, ocenia funkcję członków rodziny, sporządza drzewo genealogiczne swojej rodziny, potrafi wyjaśnić an czym polega dojrzewanie i jakie zmiany zachodzą w  tym okresie, wyjaśnia znaczenie prawidłowego zdrowego trybu życia, potrafi uzasadnić konieczność troski o higienę dla zachowania zdrowia fizycznego i psychicznego.

OCHRONA PRZYRODY 

Uczeń: rozpoznaje na ilustracji chronione gatunki roślin i zwierząt, rozumie pojęcie: pomnik przyrody, park narodowy, rezerwat przyrody, omawia zasady zachowania się na terenach chronionych, uzasadnia potrzebę segregacji odpadów, opisuje sposoby oszczędzania energii we własnym domu.

 

Uczeń: klasyfikuje rośliny i zwierzęta chronione, rozróżnia formy ochrony przyrody, udowadnia, jakie znaczenie mają obszary chronione dla zachowania ciągłości gatunków, potrafi wyjaśnić, jaki wpływ wywiera człowiek na przyrodę, proponuje różne formy oszczędzania wody, energii i surowców naturalnych

 

 

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZYRODY DLA KLASY V

 

  

WYMAGANIA PODSTAWOWE

Uczeń poprawnie:

WYMAGANIA PONADPODSTAWOWE

Uczeń poprawnie:

 

I.KRAJOBRAZ

* Wskazuje położenie Polski na mapie Europy lub świata

* Wymienia: symbole Polski – godło i flagę, tytuł hymnu narodowego, nazwę stolicy Polski*

* Wskazuje na mapie Europy granice Polski i kraje sąsiadujące z nią

* Wskazuje na mapie administracyjnej swoje województwo*

* Podaje przykłady zastosowania różnego rodzaju map

* Orientuje mapę za pomocą kompasu

* Wyznacza poziomice oraz wskazuje stok stromy i łagodny na modelu pagórka

* Odczytuje wysokości względne i bezwzględne punktów na rysunku poziomicowym

* Czyta treści mapy hipsometrycznej, korzystając ze znaków kartograficznych*

* Rozpoznaje formy terenu na mapie hipsometrycznej*

* Wskazuje na mapie obszary nizinne, wyżynne i górskie*

* Odczytuje na mapie nazwy krain geograficznych*

* Omawia różnice między krajobrazem kulturowym a naturalnym

* Podaje przykłady turystycznych i rekreacyjnych elementów krajobrazów

* Wyjaśnia terminy: mierzeja, klif, wydma, depresja, pojezierze, morena, głazy narzutowe, less, wąwóz, gołoborze, turnie

* Rozpoznaje cechy krajobrazu na ilustracji lub fotografii

 

·        Określa położenia Polski w Europie na podstawie mapy

·        Wykazuje przydatności różnego rodzaju map

·        Przelicza rzeczywiste odległości między punktami na mapie poziomicowej różnice wysokości między wskazanymi punktami

·        Odczytuje na mapie hipsometrycznej wysokości bezwzględne krain geograficznych

·        Wskazuje na mapie kierunek spływu rzeki na podstawie ukształtowania powierzchni

·        Wykazuje przystosowania działalności człowieka do warunków naturalnych w różnych krajobrazach

·        Wyjaśnia wpływ czynników rzeźbotwórczych na rodzaj krajobrazu

·        Opisuje cechy krajobrazu wybranych wybranych krain geograficznych

·        Gromadzi informacje o wybranych krajobrazach, miastach i obiektach

·        Wykazuje zależność między wysokością a temperaturą i roślinnością występującą w górach

 

 

II.POWIETRZE

·        Omawia skład powietrza na podstawie schematu*

·        Wymienia właściwości powietrza*

·        Wyjaśni różnice między mieszanina jednorodną a niejednorodną*

·        Definiuje pojęcia: atom, pierwiastek, cząsteczka, związek chemiczny

·        Omawia znaczenie tlenu w przyrodzie*

·        Omawia czynniki niezbędne do procesu spalania oraz zjawiska towarzyszące spalaniu

·        Uzasadnia potrzebę przewidywania pogody*

·        Opisuje zmienność stanów pogody w ciągu dnia oraz w ciągu roku*

·        Odczytuje średnie temperatury powietrza i sumy odpadów w różnych porach roku z klimatogramu i mapy klimatycznej

·        Podaje przykłady wpływu klimatu na życie codzienne człowieka oraz inne organizmy żywe*

·        Podaje przykłady owadów i ptaków występujących w Polsce*

·        Omawia na podstawie cykl rozwojowy owadów

·        Podaje przykłady przystosowań ptaków do lotu

·        Podaje przykłady przystosowań ptaków do lotu

·        Podaje przykłady środowisk życia ptaków i gatunków ptaków tam występujących*

·        Podaje przykłady źródeł skażenia powietrza*

·        Sporządza mieszaninę jednorodną i niejednorodną

·        Planuje i przeprowadza proste doświadczenia ukazujące właściwości powietrza

·        Wyjaśnia, na czym polega konwekcja oraz podaje przykłady jej wykorzystania przez człowieka

·        Planuje doświadczenie dowodzące, że do procesu spalania niezbędny jest tlen

·        Dokonuje prostych pomiarów oraz obserwacji meteorologicznych

·        Formułuje prognozę pogody na podstawie prostych obserwacji

·        Charakteryzuje klimat Polski na podstawie mapy klimatycznej

·        Wymienia czynniki wpływające na klimat Polski

·        Omawia przystosowanie ptaków do lotu

·        Rozpoznaje ptaki roślinożerne i drapieżne

·        Wyjaśnia przyczyny wędrówek ptaków

·        Wyjaśnia mechanizm powstawania kwaśnych dreszczów, efektu cieplarnianego i smogu

·        Proponuje sposoby zapobiegania zanieczyszczeniu powietrza

 

 

III.WODA

 

·        Omawia znaczenie wody w przyrodzie*

·        Omawia właściwości wody*

·        Dokonuje podziału wód na słone i słodkie*

·        Dokonuje podziału wód śródlądowych i podaje ich przykłady

·        Wskazuje na mapie Polski przykłady różnych rodzajów zbiorników wodnych oraz obszarów podmokłych*

·        Omawia położenie Morza Bałtyckiego*

·        Wyjaśnia pojęcia: cieśnina, wyspa, półwysep, zalew, zatoka

·        Wyjaśnia czym jest rzeka i wymienia jej odcinki*

·        Wyjaśnia znaczenie wód śródlądowych i morza w gospodarce człowieka

·        Wymienia i wskazuje na mapie rzeki główne oraz ich dopływy*

·        Wyjaśnia czym są tereny podmokłe*

·        Wyjaśnia, w jaki sposób powstają tereny podmokłe

·        Omawia przyrodnicze znaczenie terenów podmokłych

·        Omawia na podstawie schematu obieg wody w przyrodzie*

·        Wymienia skutki zanieczyszczenia wody*

·        Omawia przystosowania organizmów do różnych warunków panujących w jeziorze, rzece i morzu

·        Charakteryzuje Bałtyk jako środowisko życia organizmów

·        Wykazuje istnienie zależności pokarmowych między organizmami żyjącymi w wodzie

·        Wskazuje bieg górny, środkowy i dolny rzeki na mapie lub schemacie

·        Charakteryzuje warunki życia w górnym, środkowym i dolnym biegu rzeki

·        Omawia warunki życia w jeziorze

·        Planuje i przeprowadza proste doświadczenie ilustrujące obieg wody w przyrodzie

·        Proponuje sposoby oszczędnego korzystania z wody

·        Proponuje sposoby ochrony wód przed zanieczyszczeniami

 

IV.SKAŁY I GLEBY

·        Wymienia grupy surowców mineralnych ze względu na ich zastosowanie*

·        Omawia znaczenie surowców mineralnych dla człowieka*

·        Omawia sposoby wykorzystania przez człowieka poszczególnych grup surowców mineralnych

·        Wymienia typy gleb powszechnie występujących w Polsce*

·        Wskazuje na mapie gleb obszary występowania wybranych rodzajów gleb w Polsce

·        Omawia znaczenie uprawy ziemi dla człowieka

·        Podaje przykłady zastosowania roślin uprawianych w Polsce*

·        Wyjaśnia wpływ składowisk odpadów na środowisko

·        Wykonuje proste doświadczenia ilustrujące wpływ substancji pochodzących ze składowisk odpadów na organizmy żywe

·        Omawia znaczenie recyklingu dla przyrody i gospodarki człowieka

·        Opisuje skutki zanieczyszczenia gleby

·        Charakteryzuje grupy surowców mineralnych uzasadnia potrzebę korzystania z surowców mineralnych

·        Omawia genezę węgla kamiennego

·        Proponuje sposoby ochrony surowców mineralnych

·        Omawia genezę węgla kamiennego

·        Proponuje sposoby ochrony surowców mineralnych

·        Opisuje wygląd i zastosowanie wybranych kamieni ozdobnych

·        Wskazuje obszary wydobycia surowców mineralnych na mapie Polski

·        Charakteryzuje gleby ze względu na ich żyzność

·        Określa wymagania glebowe wybranych roślin uprawianych w Polsce

·        Proponuje sposoby ochrony gleby

·        Planuje i przeprowadza proste doświadczenia ilustrujące wpływ substancji pochodzących ze składowisk odpadów na organizmy żywe

 

V.ORGANIZMY

 

·        Omawia znaczenie obserwacji mikroskopowych

·        Podaje przykłady organizmów jednokomórkowych i wielokomórkowych

·        Wyjaśnia różnicę między organizmami jednokomórkowymi a wielokomórkowymi

·        Wymienia środowisko życia organizmów jednokomórkowych i wielokomórkowych*

·        Wyjaśnia różnicę między samożywnością a cudzożywnością*

·        Omawia znaczenie bakterii w życiu człowieka*

·        Omawia budowę grzybów, glonów, porostów, mchów, paproci, skrzypów i widłaków na podstawie ilustracji lub fotografii*

·        Podaje przykłady saprofitów i pasożytów występujących wśród grzybów

·        Rozpoznaje wybrane grzyby jadalne, niejadalne i trujące na podstawie ilustracji lub fotografii*

·        Omawia znaczenie grzybów, glonów, porostów, mchów i paprotników w przyrodzie oraz w życiu człowieka*

·        Omawia znaczenie roślin pionierskich w przyrodzie

·        Charakteryzuje wybrane zbiorowiska roślinne

·        Omawia znaczenie roślin użytkowych dla człowieka*

·        Rozpoznaje rośliny ozdobne w najbliższym środowisku

·        Omawia sposoby odżywiania się kręgowców*

·        Podaje przykłady wykorzystania zależności pokarmowych w wybranym środowisku

·        Wyjaśnia różnicę między bezkręgowcami a kręgowcami*

·        Podaje przykłady bezkręgowców i kręgowców*

·        Sporządza preparaty mikroskopowe oraz prowadzi obserwacje z wykorzystaniem mikroskopu

·        Planuje i przeprowadza proste obserwacje mikroskopowe

·        Porównuje sposoby odżywiania się saprofitów i pasożytów

·        Omawia znaczenie chlorofilu w odżywianiu się

·        Wyjaśnia, na czym polega symbioza i mikoryza

·        Planuje i przeprowadza proste doświadczenia przedstawiające rozmnażanie drożdży

·        Ocenia stan czystości powietrza korzystając ze skali porostowej

·        Zakłada hodowlę mchu, paproci, skrzypów i widłaków

·        Wykazuje potrzebę ekologicznego gospodarowania

·        Zakłada hodowle roślin zdobnych

·        Rozróżnia pospolite bezkręgowce i kręgowce

·        Podaje przykłady przystosowań kręgowców do różnych środowisk życia

·        Zapisuje zależności pokarmowe w postaci łańcucha pokarmowego

 

VI.CZŁOWIEK

 

·        Rozróżnia na ilustracji komórkę, organ i układ narządów

·        Podaje przykłady funkcji układów narządów

·        Wymienia nazwy części ciała człowieka i wskazuje je na sobie*

·        Omawia budowę organizmu człowieka*

·        Opisuje budowę układu szkieletowego, pokarmowego, oddechowego i rozrodczego człowieka, korzystając ze schematu

·        Omawia funkcje układu kostnego, mięśniowego, pokarmowego, oddechowego i rozrodczego człowieka*

·        Opisuje drogę pokarmu w organizmie

·        Wymienia osobliwości wybranych parków narodowych

·        Opisuje sposoby zachowania się w parkach narodowych*

·        Omawia znaczenie parków narodowych dla ochrony przyrody*

·        Wyjaśnia pojęcia: tkanka, urząd, układ

·        Wykazuje współdziałanie układu szkieletowego i mięśniowego w poruszaniu się

·        Omawia znaczenie oddychania i odżywiania dla organizmów

·        Uzasadnia, że człowiek jest organizmem, kręgowcem, ssakiem

·        Proponuje sposoby zapobiegania chorobom

·        Opisuje sposoby nabywania odporności organizmu

·        Uzasadnia potrzebę prowadzenia higienicznego trybu życia

 

 

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZYRODY DLA KLASY VI

 

KRAJOBRAZ

 

Ocena dopuszczająca

Uczeń: wymienia dziedziny zainteresowań przyrodników, wymienia urządzenia, które umożliwiają badania przyrody, wyjaśnia różnice między teorią geocentryczną a heliocentryczną, podaje daty zmian kalendarzowy pór roku, wskazuje na mapie kontynenty , oceany, morza, wybrane wyspy i archipelagi, podaje przykłady naturalnych    i kulturowych krajobrazów Ziemi.                                                                

Ocena dostateczna

Uczeń:  rozróżnia na podstawie opisu komety ,meteory  i meteoryty, planety, gwiazdy i gwiazdozbiory, wyjaśnia jak zbudowany jest Układ Słoneczny ,wyjaśnia pojęcia : ruch obrotowy ,obiegowy ,noc , dzień, doba, siatka geograficzna i kartograficzna , wskazuje na globusie półkule : wschodnią , zachodnią , północną i południową ,potrafi odszukać  na mapie największe wyspy , niziny, wyżyny ,i góry świata, odczytuje na  mapie wysokości najwyższych szczytów każdego z kontynentów, wskazuje na mapie położenie największych kompleksów leśnych, obszarów trawiastych i łańcuchów górskich ,Morza Śródziemnego oraz największych obszarów pustyń na ziemi ,wymienia rodzaje pustyń i opisuje na nich warunki klimatyczne , podaje przykłady upraw z basenu Morza Śródziemnego         

Ocena  dobra

Uczeń : potrafi podać przykłady wykorzystania odkryć przyrodniczych oraz sposobów badania kosmosu, opisuje budowę wszechświata  i teorię jego powstania , wymienia elementy budowy wnętrza ziemi, podaje ogólną charakterystykę wybranej planety Układu Słonecznego ,rozumie terminy : południk i równoleżnik ,wskazuje na globusie i mapie punkty o znanych współrzędnych geograficznych ,wymienia i wskazuje na mapie strefy oświetlenia Ziemi oraz ich granice , a także rozpoznaje je na podstawie charakterystyki , wyjaśnia dlaczego wprowadza się strefy czasowe ,rozróżnia pojęcia : czas słoneczny, czas uniwersalny, czas środkowoeuropejski i wschodnioeuropejski , rok kalendarzowy i przestępny ,opisuje wybrany krajobraz świata i podaje przykłady przystosowania organizmów do życia w nim

Ocena bardzo dobra

Uczeń : wymienia nazwiska co najmniej trzech uczonych oraz opisuje ich wkład w poznawanie przyrody , charakteryzuje czynniki warunkujące życie na Ziemi , potrafi scharakteryzować zjawisko powstawania pór roku, wyjaśnia wpływ następstw ruchów obrotowego i obiegowego Ziemi na życie ludzi , oblicza czas w krajach Europy na podstawie mapy stref czasowych ,wyjaśnia pojęcie : krajobraz strefowy i astrefowy oraz podaje ich przykłady, uzasadnia wpływ działalności człowieka na przeobrażenia krajobrazu naturalnego , uzasadnia występowanie pięter roślinności w krajobrazie górskim ,podaje przyczyny i konsekwencje wielkich podróży geograficznych , wskazuje na mapie trasę wybranej podróży geograficznej

Ocena celująca

Uczeń : uzasadnia wpływ rozwoju nauki na poprawę życia ludzi, potrafi gromadzić i przetwarzać informacje dotyczące badania i eksploracji kosmosu,

Odczytuje współrzędne geograficzne dowolnych punktów na Ziemi ,oblicza różnice czasu między dowolnymi punktami na Ziemi , wyjaśnia zależności pomiędzy strefą oświetlenia a typem krajobrazu , potrafi ocenić wkład Polaków w odkrycia geograficzne oraz ich udział w wyprawach wysokogórskich

POWIETRZE

 

Ocena dopuszczająca

Uczeń: rozróżnia w najbliższym otoczeniu ciała fizyczne, substancje chemiczne, metale i niemetale, opisuje budowę gazu, rozróżnia zjawiska: dyfuzji, sprężania i rozprężania gazów, podaje przykłady wykorzystania właściwości gazów w życiu codziennym, odróżnia przemiany fizyczne od reakcji chemicznych, wymienia czynności życiowe organizmów oraz czynniki niezbędne do ich przebiegu, potrafi wymienić metody badania atmosfery ziemskiej, podaje przykłady zjawisk zachodzących w atmosferze ziemskiej, potrafi podać przykłady wykorzystania siły wiatru, potrafi zaproponować sposoby zachowań ludzi, które powodują ograniczenie emisji zanieczyszczeń do atmosfery, wyjaśnia, czym są źródła światła oraz źródła dźwięku, wymienia zastosowania zwierciadeł oraz soczewek, podaje przykłady zjawisk: odbicia, załamania i rozszczepienia światła białego, wyjaśnia, czym jest hałas i jak wpływa na zdrowie człowieka, wymienia wady wzroku i słuchu człowieka, potrafi wymienić zasady higieny narządów wzroku i słuchu

Ocena dostateczna

Uczeń: definiuje pojęcie materia, rozpoznaje w swoim otoczeniu różne substancje chemiczne, określa ich stan skupienia i wybrane właściwości, określa rolę światła w procesie fotosyntezy, opisuje obieg tlenu i dwutlenku węgla w przyrodzie, wyjaśnia, jaka jest rola warstwy ozonowej, potrafi wyjaśnić, czym jest wiatr i podać różne typy wiatrów, wskazuje na mapie poszczególne strefy klimatyczne, wyjaśnia, co to jest światło i uzasadnia jego prostoliniowe rozchodzenie się, ilustruje przebieg odbicia i załamania się światła, wskazuje zastosowania zwierciadeł i soczewek, rozpoznaje barwy podstawowe, opisuje rolę barw w przyrodzie, wyjaśnia, jak powstaje echo, potrafi wyjaśnić, na czym polega zjawisko echolokacji oraz podać przykłady jego wykorzystania, wymienia przyczyny i skutki zanieczyszczenia powietrza, proponuje sposoby zapobiegania lub ograniczania zanieczyszczeń powietrza w skali globalnej

Ocena dobra

Uczeń: wyjaśnia, co to jest układ okresowy pierwiastków, opisuje na podstawie ilustracji przebieg procesów fotosyntezy i oddychania u roślin, wyjaśnia znaczenie procesu oddychania dla organizmów, wyjaśnia przyczynę powstawania wiatrów i charakteryzuje jeden z nich, wymienia czynniki wpływające na wydzielenie stref klimatycznych, podaje charakterystyczne cechy klimatów w poszczególnych strefach, charakteryzuje klimaty: morski i kontynentalny, wyjaśnia, dlaczego obserwowane przez nas ciała mają różne barwy, opisuje, jak rozchodzi się fala dźwiękowa i od czego zależy jej prędkość, wskazuje zmiany klimatyczne spowodowane zanieczyszczeniem powietrza, rozpoznaje i nazywa elementy budowy oka i ucha

Ocena bardzo dobra

Uczeń: porównuje skład pierwiastków skorupy ziemskiej, atmosfery, wody w oceanie i żywego organizmu, wyjaśnia na podstawie drobinowej budowy gazu zjawiska dyfuzji, sprężania i rozprężania, porównuje oddychanie tlenowe z beztlenowym, wskazuje zależność między siłą grawitacji i właściwościami powietrza a warstwową budową atmosfery, wyjaśnia, jak powstaje niż i wyż baryczny, analizuje cechy klimatów na podstawie diagramów i map klimatycznych, wyjaśnia pojęcia: ultradźwięki, infradźwięki i natężenie dźwięku, opisuje, jak powstaje obraz widziany przez człowieka, wyjaśnia, w jaki sposób powstaje wrażenie dźwięku

Ocena celująca

Uczeń: dowodzi, że drobiny gazu są w nieustannym ruchu, wskazuje na podstawie analizy i porównania odpowiednich map, jaki typ roślinności jest charakterystyczny dla określonych stref klimatycznych, wskazuje zależność pomiędzy ilością energii słonecznej docierającej do Ziemi, temperaturą i gęstością powietrza a ciśnieniem atmosferycznym, przewiduje skutki dalszego wzrostu efektu cieplarnianego i powiększania się dziury ozonowej

WODA

 

Ocena dopuszczająca

Uczeń: wymienia właściwości cieczy, podaje przykłady substancji rozpuszczalnych i nierozpuszczalnych w wodzie, wymienia strefy życia w oceanie i podaje przykłady występujących tam organizmów, potrafi wymienić rodzaje wód słodkich, wyjaśnia, co to jest wszechocean, wymienia nazwy oceanów występujących na kuli ziemskiej, wskazuje źródła czystej wody, rozróżnia rodzaje ścieków, wymienia sposoby oczyszczania ścieków w rejonie miejsca swojego zamieszkania, opisuje skutki katastrof morskich dla środowiska życia organizmów, wymienia przykłady roztworów występujących w przyrodzie

Ocena dostateczna

Uczeń: opisuje drobinową budowę cieczy, wyjaśnia, co to jest powierzchnia swobodna cieczy, definiuje pojęcia: roztwór, rozpuszczalnik, substancja rozpuszczona, określa składniki podanych roztworów, wyjaśnia na podstawie drobinowej budowy zjawisko rozpuszczania substancji w cieczach, porównuje ukształtowanie różnych wybrzeży morskich i podaje ich przykłady, wyjaśnia, jak powstaje rafa koralowa i jakie panują na niej warunki życia organizmów, potrafi wyjaśnić, co to jest dorzecze, ujście lejkowe i deltowe rzeki, wskazuje na mapie wszystkie oceany, wybrane morza śródlądowe i przybrzeżne oraz największe rzeki i jeziora na Ziemi, wyjaśnia, na czym polega oczyszczanie mechaniczne, chemiczne i biologiczne ścieków

Ocena dobra

Uczeń: potrafi scharakteryzować na podstawie oddziaływania międzycząsteczkowego wybrane właściwości cieczy, wyjaśnia na podstawie drobinowej budowy cieczy zjawiska: ciśnienia cieczy, dyfuzji w cieczy oraz wpływ temperatury na jej przebieg, porównuje dyfuzję cieczy z dyfuzją gazów, opisuje ukształtowanie dna oceanicznego, wymienia czynniki powodujące ruch wody oceanicznej, wyjaśnia pojęcia: falowanie, prąd morski, przypływ i odpływ, wskazuje na mapie Wielką Rafę Koralową, opisuje na przykładzie wielkiej rzeki lub jeziora panujące w nich warunki i podaje przykłady żyjących tam organizmów, wyjaśnia pojęcie stężenie roztworu, wymienia odczyny roztworów, podaje przykłady roztworów kwaśnych, obojętnych i zasadowych

Ocena bardzo dobra

Uczeń: ocenia znaczenie mórz i oceanów dla gospodarki człowieka, rozróżnia typy jezior i wskazuje na mapie ich przykłady, charakteryzuje poszczególne strefy życia organizmów w oceanie z uwzględnieniem temperatury, oświetlenia i ciśnienia, wyjaśnia na podstawie doświadczenia zjawisko przenikania wody przez błony komórkowe organizmów, rozpoznaje odczyn roztworu na podstawie doświadczenia z użyciem wskaźnika, omawia znaczenie gospodarcze i przyrodnicze największych rzek i jezior świata

Ocena celująca

Uczeń: dowodzi na podstawie przykładów z otoczenia i wyników doświadczenia, że drobiny budujące ciecz są w nieustannym ruchu, dowodzi w oparciu o wynik doświadczenia, że ciśnienie w cieczy zależy od głębokości, porównuje stężenia roztworów, wyjaśnia zależności między dostępnością i jakością wody a życiem mieszkańców Ziemi, wykazuje zależności między właściwościami roztworów ( stężenie, odczyn) a przystosowaniem żyjących w nich organizmów

SKAŁY I GLEBY

 

Ocena dopuszczająca

Uczeń: wymienia właściwości ciała stałego, potrafi rozróżnić ciała stałe kruche, plastyczne i sprężyste, dokonuje pomiaru masy ciała na szkolnej wadze technicznej, wyjaśnia, czym różnią się metale szlachetne od nieszlachetnych, podaje przykłady zjawisk elektrycznych i magnetycznych z życia codziennego i obserwacji przyrody, wyjaśnia, jakie substancje uznaje się za przewodniki i izolatory oraz podaje ich przykłady, wskazuje urządzenia, w których wykorzystano przepływ prądu elektrycznego, elektromagnesy lub magnesy, wymienia rodzaje surowców wydobywanych na świecie, potrafi wymienić rodzaje skał występujące na Ziemi, opisuje przyczyny zanieczyszczenia gleb na świecie i wskazuje działania zmierzające do ich ochrony, proponuje co najmniej trzy zasady bezpiecznego korzystania z urządzeń elektrycznych

Ocena dostateczna

Uczeń: opisuje budowę drobinową ciała stałego, wykazuje doświadczalnie stałość objętości ciała stałego, wyjaśnia, co oznaczają terminy: topnienie, krzepnięcie i temperatura topnienia, podaje przykłady praktycznego zastosowania właściwości ciał stałych, wyjaśnia, co to jest masa i podaje jednostki masy, potrafi obliczyć masę ciała, stosując odpowiednie jednostki i ich pochodne, wyjaśnia, na czym polega ważenie, podaje przykłady wykorzystania metali i ich stopów oraz wybranych niemetali, wyjaśnia, czym są magnesy, pole i bieguny magnetyczne, opisuje, co to jest skała, uzasadnia, dlaczego należy zmniejszać wydobycie surowców mineralnych, potrafi zaproponować działania zmierzające do ograniczenia wydobycia surowców mineralnych, wyjaśnia czym są skamieniałości, w jaki sposób powstały i jakie jest ich znaczenia dla badań przeszłości Ziemi

Ocena dobra

Uczeń: wyjaśnia na podstawie drobinowej budowy ciała zjawiska rozszerzalności temperaturowej oraz topnienia, potrafi wyjaśnić, czym jest ciężar ciała i od czego zależy jego wielkość, opisuje na podstawie ilustracji budowę atomu, wymienia cząstki elementarne i określa rodzaj ich ładunku, wyjaśnia, jak oddziałują na siebie ładunki elektryczne oraz bieguny magnetyczne, objaśnia model przepływu prądu elektrycznego, opisuje, w jaki sposób powstały na Ziemi skały magmowe, osadowe i przeobrażone, wymienia dziedziny naukowe zajmujące się badaniem omawianych zagadnień, potrafi wymienić gleby występujące w poszczególnych strefach klimatycznych  i wskazać je na mapie, opisuje w oparciu o ilustrację, jak zmieniało się rozmieszczenie kontynentów na kuli ziemskiej

Ocena bardzo dobra

Uczeń: oblicza ciężar dowolnego ciała na Ziemi o znanej masie, wyjaśnia w oparciu o znajomość budowy atomu oraz doświadczenia zjawisko elektryzowania się ciał, charakteryzuje poszczególne rodzaje surowców, wyjaśnia przyczyny zróżnicowania gleb występujących na Ziemi, podaje przykłady upraw charakterystycznych dla poszczególnych gleb, rozróżnia na podstawie opisu lub bezpośredniej obserwacji rodzaje skał i podaje ich charakterystykę, wyjaśnia przyczyny zmian, które zaszły w dziejach życia na Ziemi, ocenia wkład pracy paleontologów w poznawanie dziejów życia na Ziemi

Ocena celująca

Uczeń: uzasadnia zależność ciężaru ciała od jego masy i siły grawitacji, opisuje jak działa kompas, wyjaśnia, czym różnią się bieguny magnetyczne i geograficzne Ziemi, potrafi gromadzić i przetwarzać informacje dotyczące jednego z zagadnień: miejsce Polski w światowym wydobyciu i przetwarzaniu surowców, produkcji energii elektrycznej lub produkcji rolnej

ORGANIZMY

 

Ocena dopuszczająca

Uczeń: podaje w oparciu o atlasy lub przewodniki po dwie nazwy gatunkowe roślin i zwierząt występujących  w najbliższej okolicy, charakteryzuje środowiska życia płazów, gadów i ssaków, rozróżnia zwierzęta stałocieplne i zmiennocieplne, rozpoznaje płazy, gady i ssaki, rozpoznaje na okazie naturalnym lub na ilustracji elementy budowy rośliny, wyjaśnia pojęcia: łańcuch pokarmowy, producenci, konsumenci i reducenci

Ocena dostateczna

Uczeń: wyjaśnia, czym zajmuje się systematyka, potrafi wyjaśnić pochodzenie nazw: rośliny nasienne, nagonasienne, okrytonasienne, podaje przykłady zwierząt zmiennocieplnych stałocieplnych, jajorodnych, jajożyworodnych i żyworodnych, wyjaśnia na podstawie ilustracji odpowiedniego zwierzęcia, jak zbudowany jest płaz, gad i ssak, rozróżnia rzędy gadów ( żółwie, jaszczurki, węże, krokodyle ) i podaje ich przykłady, uzasadnia możliwość życia ssaków w różnych strefach klimatycznych, potrafi utworzyć łańcuch pokarmowy z podanych organizmów, przedstawia obraz warunków życia na Ziemi w erze mezozoicznej oraz podaje przykłady gadów żyjących w tamtym czasie     

Ocena dobra

Uczeń: wymienia charakterystyczne cechy organizmów należących do królestw roślin, zwierząt i grzybów, porównuje charakterystyczne cechy oraz sposoby rozmnażania się roślin nagonasiennych i okrytonasiennych, opisuje cykl życiowy żaby, potrafi opisać rozmnażanie i rozwój gadów, podaje przykłady ssaków należących do różnych grup systematycznych oraz środowisk życia, wyjaśnia, na czym polegają komensalizm, mutualizm i protokooperacja oraz podaje ich przykłady, wyjaśnia na przykładach różnice pomiędzy drapieżnictwem, pasożytnictwem a konkurencją międzygatunkową

Ocena bardzo dobra

Uczeń: wymienia jednostki systematyczne stosowane w świecie roślin i zwierząt, oznacza na podstawie klucza wybrany gatunek rośliny lub zwierzęcia, uzasadnia przystosowanie żaby do życia w dwóch środowiskach w oparciu o znajomość jej budowy i cyklu życia, wymienia przystosowania gadów do lądowego trybu życia, wyjaśnia, co to jest stało-i zmiennocieplność oraz porównuje tryb życia zwierząt stałocieplnych z trybem życia zmiennocieplnych, uzasadnia na podstawie różnic w rozwoju płodowym przynależność ssaków do stekowców, torbaczy lub łożyskowców łożyskowców podaje ich przykłady

Ocena celująca

Uczeń: opisuje w oparciu o wiedzę z lekcji i życia codziennego rolę i znaczenie płazów i gadów w przyrodzie, potrafi pozyskiwać i przetwarzać informacje dotyczące jednego z zagadnień: historia rozwoju roślin lub historia rozwoju zwierząt na Ziemi, potrafi zaproponować na podstawie poznanych teorii własną interpretacje przyczyn wyginięcia dinozaurów

CZŁOWIEK

 

Ocena dopuszczająca

Uczeń: rozpoznaje na podstawie ilustracji elementy budowy układów: nerwowego, wydalniczego i krwionośnego, wymienia czynności organizmu, które przebiegają z udziałem układu nerwowego, wskazuje na sobie położenie serca oraz miejsc, w których jest możliwe zbadanie tętna, wymienia substancje odżywcze niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu i pokarmy, które je zawierają, wyjaśnia wpływ rodziny na rozwój człowieka, rozróżnia na podstawie ilustracji lub opisu odmiany ludzkie, wyjaśnia, co oznacza określenie „ zdrowy człowiek”, potrafi podać numery telefonów alarmowych służb ratunkowych, identyfikuje przedmioty znajdujące się w apteczce pierwszej pomocy

Ocena dostateczna

Uczeń: opisuje budowę serca, tętnic i żył, wymienia substancje wydalane z organizmu oraz drogi ich wydalania, potrafi zaproponować ogólne wskazania dla diet uwzględniające zróżnicowane zapotrzebowanie ludzi na poszczególne składniki odżywcze i wartość energetyczną, wymienia etapy rozwoju człowieka i podaje krótką charakterystykę każdego z nich, rozróżnia na podstawie podanych cech dojrzałość biologiczną, fizyczną i społeczną, wymienia najczęściej spotykane choroby cywilizacyjne, wyjaśnia ich przyczyny i skutki, potrafi wymienić najgroźniejsze choroby zakaźne i wyjaśnia, co to jest epidemia, wskazuje jakiej pomocy należy udzielić poszkodowanemu w przypadku stłuczenia, skręcenia stawów, złamania kości, zranienia i omdlenia

Ocena dobra

Uczeń: wyjaśnia, co to jest mocz i jakie znaczenie w diagnostyce chorób ma jego badanie, omawia rolę wody, witamin, cukrów, białek i tłuszczów w organizmie człowieka, wyjaśnia, czym są makro- i mikroelementy oraz jak ich niedobór lub nadmiar wpływa na zdrowie człowieka, potrafi zaproponować zachowania, które wpływają na prawidłową pracę układu nerwowego, krwionośnego i wydalniczego, charakteryzuje człowieka w pełni dojrzałego, wymienia największe religie oraz najbardziej rozpowszechnione języki świata i podaje przykłady państw, w których ludzie się nimi posługują, wskazuje na mapie świata obszary o największym i najmniejszym zaludnieniu, potrafi zademonstrować udzielenie poszkodowanemu pierwszej pomocy

Ocena bardzo dobra

Uczeń: opisuje, w jaki sposób są odbierane, przesyłane i analizowane impulsy nerwowe, wyjaśnia, jaką rolę pełni krew i jej składniki w organizmie człowieka, potrafi wyjaśnić, jaką rolę pełni wydalanie w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu, porównuje korzystając z dostępnych danych wartości energetyczne najczęściej spożywanych pokarmów, wyjaśnia przyczyny nierównomiernego zaludnienia Ziemi oraz zróżnicowanego przyrostu naturalnego na świecie, wyjaśnia przyczynę występowania obszarów klęski głodu na świecie i wskazuje je na mapie

Ocena celująca

Uczeń: potrafi zaproponować sposoby przeciwdziałania chorobom cywilizacyjnym, społecznym oraz zakaźnym, potrafi pozyskiwać i przetwarzać informacje dotyczące działalności organizacji humanitarnych na świecie

OCHRONA ŚRODOWISKA

 

Ocena dopuszczająca

Uczeń: rozróżnia ekosystemy naturalne i sztuczne, wyjaśnia, na czym polega ochrona przyrody, potrafi wyjaśniać, na czym polega akcja „ Sprzątanie Świata”, wymienia powody ochrony przyrody

Ocena dostateczna

Uczeń: wyjaśnia, czym zajmują się ekologia i ochrona środowiska, definiuje pojęcia: biotop, biocenoza i ekosystem, wyjaśnia na przykładzie wybranej biocenozy, jakie zależności występują między organizmami żywymi, wymienia przykłady organizmów roślinnych i zwierzęcych żyjących w omawianych parkach narodowych świata, potrafi wymienić nazwy co najmniej dwóch organizacji zajmujących się ochroną przyrody w Polsce i na świecie

Ocena dobra

Uczeń: podaje charakterystykę wybranych obszarów objętych ochroną w Polsce i na świecie, potrafi podać krótkie charakterystyki dowolnych organizacji ekologicznych i organizacji ochrony przyrody, wskazuje na mapie położenie największych parków narodowych Ameryki Północnej i Południowej, Afryki i Europy, wyjaśnia, czym jest rafa koralowa i jakie jest jej znaczenie dla zachowania różnorodności gatunkowej

Ocena bardzo dobra

Uczeń: opisuje zależności między organizmami a środowiskiem ich życia na przykładzie dowolnego ekosystemu na Ziemi, potrafi scharakteryzować biocenozę i biotop wybranego ekosystemu, rozpoznaje obiekty przyrody nieożywionej oraz przykłady organizmów roślinnych i zwierzęcych żyjących w omawianych parkach

Ocena celująca

Uczeń: uzasadnia celowość zachowania naturalnej przyrody na Ziemi, wyjaśnia celowość tworzenia parków narodowych w różnych rejonach świata, potrafi poszukiwać w różnych źródłach informacji o innych parkach narodowych świata oraz publicznie je zaprezentować

 

 

Zmieniony: Poniedziałek, 18 Październik 2010 16:48