Historia

 

 PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA

Z HISTORII

Szkoła Podstawowa im. Józefa Noji                              Klasy V- VI.

   Podstawa prawna do opracowania Przedmiotowego Systemu Oceniania:

1.      Rozporządzenie MEN z dnia 21.03.2001r.

2.       Program nauczania  ,,Historia wokół nas” dla kl.IV - VI szkoły podstawowej,   (434/1/2012) wydawnictwo WSiP.

3.      Wewnątrzszkolny System Oceniania

4.       Podstawa programowa.

 

 Przedmiotem oceniania są:

-   wiadomości (wiedza przedmiotowa),

-   umiejętności (posługiwanie się datami i faktami historycznymi, a także konieczność

    wyciągania z nich wniosków),

-   postawa ucznia i jego aktywność oraz dyscyplina pracy.

 

Cele ogólne oceniania:

-   rozpoznanie przez nauczyciela poziomu i postępów w opanowaniu przez ucznia

     wiadomości i umiejętności w stosunku do wymagań programowych,

-   informowanie ucznia o poziomie jego osiągnięć edukacyjnych i postępach w tym zakresie,

-   pomoc uczniowi w samodzielnym planowaniu swojego rozwoju i motywowanie go do

    dalszej pracy,

-   dostarczenie rodzicom lub opiekunom informacji o postępach, trudnościach i specjalnych

    uzdolnieniach ucznia,

-   umożliwienie nauczycielom doskonalenia organizacji i metod pracy dydaktyczno-

    wychowawczej,

-   dostarczenie nauczycielowi informacji zwrotnej na temat efektywności jego nauczania,

     prawidłowości doboru metod i technik pracy z uczniem.

 

Formy aktywności podlegające ocenie:

  • Odpowiedzi ustne - co najmniej 1 w każdym semestrze, np. swobodna dłuższa wypowiedź na

       określony temat w oparciu o pojęcia, daty i fakty historyczne.

Przy odpowiedzi ustnej obowiązuje znajomość materiału z trzech ostatnich lekcji, w przypadku lekcji powtórzeniowych z całego działu.

       LISTNUM ·    Wypowiedzi pisemne:

            - kartkówki ( 10 - 15 min. ) obejmujące zakres materiału z trzech ostatnich lekcji,

               mogą być niezapowiedziane ( mają rangę odpowiedzi ustnej).

            - sprawdziany podsumowujące poszczególne działy, poprzedzone są lekcją

               powtórzeniową z podaniem zakresu materiału. Zapowiedziane z co najmniej

               tygodniowym wyprzedzeniem.

       LISTNUM ·    Wkład pracy w przyswajanie wiedzy na lekcji bieżącej (krótkie wypowiedzi, praca 

             w grupach, udział w dyskusji).

             Oceniane są za pomocą plusów zapisanych w dzienniku.

             Uczeń otrzyma ocenę bardo dobrą, gdy zgromadzi 3 plusy. W przypadku wykonania 3 zadań

             dodatkowych otrzymuje ocenę  celującą.

       LISTNUM ·    Umiejętności doskonalone w domu- praca domowa: ocenie podlegają: pomysłowość 

            rozwiązania, poprawność rzeczowa, umiejętność prezentacji (w przypadku prac

            ustnych), zgodność z poziomem wymagań i oceniane są w skali  b. dobry- dobry-

            dostateczny- dopuszczający. Za brak zadania lub przygotowania do lekcji uczeń otrzymuje

            minus, trzy minusy to ocena niedostateczna.

            W przypadku zatajenia braku pracy domowej uczeń otrzymuje  ocenę niedostateczną.

       LISTNUM ·    Samodzielnie opracowane prace dodatkowe oparte na innych źródłach niż podręcznik

            ( plansze, rysunki, referaty, gazetki itp.) oceniane są celujący- b. dobry- dobry lub za

            pomocą  plusów).

       LISTNUM ·    Aktywność pozalekcyjna udział w konkursach - ocena celująca.

 

Sposoby dokumentowania osiągnięć uczniów:

 

  1. Osiągnięcia ucznia są notowane w dzienniku.

Oznaczenia:

Praca pisemna-sprawdzian- S

Odpowiedź ustna - O

Praca kontrolna- kartkówka- K

Praca domowa- PD

Aktywność- A

  1. Uczeń jest poinformowany o ocenie w chwili jej wystawienia.

 

        3.   W ocenianiu stosuje się następującą skalę:

                 6 - celujący

                 5 - bardzo dobry

                 4 - dobry

                 3 - dostateczny

                 2 - dopuszczający

                 1 – niedostateczny

      4.   Oceny cząstkowe w dzienniku wyrażane są cyfrą w skali 1-6. W ciągu semestru przy

            jednej godzinie tygodniowo- uczeń powinien uzyskać przynajmniej dwie oceny,

            w przypadku dwóch godzin tygodniowo minimum cztery oceny.

  1. Ocena klasyfikacyjna wyrażona jest słownie wg skali: celujący,  b. dobry, dobry,

 

dostateczny, dopuszczający, niedostateczny. Jeżeli uczeń często opuszcza zajęcia

z przyczyn losowych liczba ocen może być mniejsza.

  1. Każdej ocenie towarzyszy komentarz ustny  wskazujący mocne i słabe strony jego pracy.

 

Kryteria ocen:

Wypowiedzi ustne

Oceniana jest zawartość rzeczowa, umiejętność formułowania myśli, stosowanie terminologii historycznej, zgodność z poziomem wymagań, umiejętność ilustrowania wypowiedzi poprzez wykorzystanie pomocy naukowych (mapy, tablice graficzne) itp.

  •  
    • celujący - odpowiedź wskazuje na szczególne zainteresowanie przedmiotem, spełniając kryteria oceny bardzo dobrej, posiada wiedzę i zainteresowania znacznie wykraczające poza obowiązujący program nauczania, prezentuje  własne przemyślenia i oceny, łączy wiadomości z różnych źródeł wiedzy;
    • bardzo dobry - odpowiedź jest trafna i wyczerpująca, zgodna z tematem, łączy fakty i wydarzenia w oparciu o znajomość dat, postaci i pojęć historycznych, stosuje chronologię i hierarchię treści w oparciu biegłą umiejętność posługiwania się osią czasu - porównuje, wyjaśnia, wyciąga wnioski i dostrzega związki przyczynowo skutkowe, biegle posługuje się mapą, umiejętnie analizuje teksty źródłowe, posiada uporządkowaną wiedzę na temat epok historycznych i ich dążeń, idei, kultury materialnej i duchowej oraz problemów społecznych i gospodarczo- politycznych;
    • dobry - odpowiedź zasadniczo samodzielna, ale nie wyczerpująca w pełni dane  zagadnienie, zawiera większość wymaganych treści, wykazuje dużą znajomość faktów, pojęć i postaci historycznych oraz potrafi je wyjaśnić i ocenić, dokonuje uporządkowanej charakterystyki dziejów, zna daty i potrafi je nanieść na oś czasu, potrafi posługiwać się mapą,  bierze udział w dyskusji- uzasadnia swoje racje w sposób komunikatywny;
    • dostateczny - odpowiedź odbywa się przy pomocy nauczyciela, uczeń zna ważniejsze fakty, daty, pojęcia i postacie historyczne jednak nie zawsze potrafi je prawidłowo zinterpretować, określa wiek wydarzenia, potrafi odczytać oś czasu, raczej rzadko korzysta z mapy;
    • dopuszczający – wykazuje elementarną znajomość pojęć i faktów historycznych, jednak niezbyt precyzyjnie udziela odpowiedzi na pytania nauczyciela, posiada duże braki w wiadomościach i umiejętnościach, podstawowe fakty historyczne wyjaśnia z pomocą nauczyciela oraz w oparciu o podręcznik i materiały ilustracyjne;
    • niedostateczny - nie udziela odpowiedzi na większość pytań zadanych przez nauczyciela nawet o elementarnym stopniu trudności nawet z pomocą nauczyciela, posiada bardzo duże braki w wiadomościach koniecznych.

Prace pisemne

   W przypadku wypowiedzi pisemnych tzw. sprawdzianów przyjmuje się następującą skalę    według kryteriów:

Procentowa ilość punktów

ocena

0-29%

Niedostateczny

30-49%

Dopuszczający

50-74%

Dostateczny

75- 89%

Dobry

90- 100%

Bardzo dobry

Powyżej 100%

Celujący

 

  1. Nauczyciel oddaje sprawdziany w terminie dwóch tygodni.
  2. Sprawdziany, z których uczeń otrzymał ocena niedostateczną lub dopuszczającą uczeń ma prawo poprawić w ciągu dwóch tygodni. Do dziennika obok oceny uzyskanej poprzednio wpisuje się ocenę poprawioną. Ten sam sprawdzian można poprawiać tylko raz.
  3. Uczeń nieobecny  ma obowiązek napisania sprawdzianu lub zaliczenia go w formie odpowiedzi ustnej (sposób zaliczenia określa nauczyciel) w ciągu tygodnia od daty powrotu do szkoły.

 

Zadawanie i ocena prac domowych

 

Celem zadawania prac domowych jest rozwijanie zainteresowań ucznia, motywacja do nauki,  organizacja i planowanie samo uczenia się .

 

  • Uczeń ma obowiązek systematycznego odrabiania prac domowych.
  • Nauczyciel określa zasady wykonania zadania - sposób, termin
  • Uczeń ma obowiązek przestrzegania terminu wykonania zadania
  • Nauczyciel dostosowuje termin realizacji zadania do stopnia jego trudności
  • Za wykonane zadanie uczeń może otrzymać ocenę lub „+”(w zależności od stopnia trudności zadania lub sposobu jego wykonania).
  • Postawienie „parafki” przy wykonanym zadaniu oznacza, że nauczyciel sprawdzał wykonanie zadania, ale nie sprawdzał jego zawartości merytorycznej.
  • Brak pracy domowej zostaje odnotowany przez nauczyciela za pomocą oceny niedostatecznej lub „ –  ”(jeżeli uczeń zgłosił wcześniej brak zadania nauczycielowi)
  • Uczeń ma możliwość poprawy oceny po wykonaniu zadania w terminie wyznaczonym przez nauczyciela.
  • Ocenianie prac następuje zgodnie z umową dotyczącą konkretnej pracy.

 

SPOSÓB USTALANIA OCENY

SEMESTRALNEJ I KOŃCOWOROCZNEJ

Przy ustalaniu oceny semestralnej i końcowo - rocznej nauczyciel bierze pod uwagę stopnie ucznia z poszczególnych obszarów działalności według następującej kolejności:

  • sprawdziany
  • odpowiedzi ustne i kartkówki,
  • aktywność na zajęciach,
  • aktywność pozalekcyjna,
  • prace domowe i prace długoterminowe itp.
  • posługiwanie się pomocami naukowymi (oś czasu, mapy, atlasy, słowniki itp.)
  • prowadzenie zeszytu przedmiotowego i zeszytu ćwiczeń,

Klasyfikacji semestralnej i końcowo rocznej dokonuje się na podstawie ocen cząstkowych przy czym większe znaczenie ma ocena ze sprawdzianów, w drugiej kolejności są odpowiedzi ustne i kartkówki. Pozostałe oceny mają charakter wspomagający!

 

v      W stosunku do ucznia, u którego stwierdzono specyficzne trudności w uczeniu się lub deficyty rozwojowe ( uniemożliwiające sprostanie wymaganiom edukacyjnym wynikającym z realizowanego programu nauczania) potwierdzone pisemną opinią poradni psychologiczno-pedagogicznej lub innej upoważnionej poradni specjalistycznej, nauczyciel obniżył wymagania edukacyjne w porozumieniu z jego rodzicami, pedagogiem szkolnym oraz nauczycielem wychowawcą!

 

Ocenę niedostatecznąotrzymuje uczeń, który:

- nie opanował treści koniecznych,

- ma bardzo poważne braki w podstawowych wiadomościach i umiejętnościach,

  uniemożliwiające mu dalszą naukę,

- nie przejawia chęci przyswajania nowych wiadomości i współpracy z nauczycielem,

- nie prowadzi zeszytu przedmiotowego i zeszytu ćwiczeń,

- notorycznie nie odrabia pracy domowej.

 

Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który:

- wykazuje elementarną znajomość pojęć i faktów historycznych,

- ma duże braki w podstawowych wiadomościach, lecz z pomocą nauczyciela potrafi je

   nadrobić,

- rozwiązuje i wykonuje typowe zadania o niewielkim stopniu trudności,

- przejawia gotowość i chęć do przyjmowania nowych wiadomości i współpracy z

   nauczycielem.

- stara się prowadzić zeszyt przedmiotowy oraz zeszyt ćwiczeń,

- stara się czytać zagadnienia zawarte w podręczniku i wyróżnia fakty najistotniejsze,

- raczej odrabia zadania domowe;

 

Ocenę dostatecznąotrzymuje uczeń, który:

- opanował treści przewidziane w programie nauczania na poziomie podstawowym,

- rozwiązuje i wykonuje typowe zadania o podstawowym stopniu trudności i niewielkim

  stopniu złożoności,

- ocenia wydarzenie historyczne i opisuje z pomocą nauczyciela oraz pomocy dydaktycznych,

- zna podstawowe pojęcia historyczne,

- posiada znajomość podstawowej wiedzy faktograficznej,

- próbuje porównywać, selekcjonować i klasyfikować fakty i informacje,

- odczytuje wydarzenia z osi czasu,

- określa wiek zdarzenia i zna ważne daty,

- dostrzega podstawowe związki pomiędzy różnymi faktami historycznymi,

- współpracuje z nauczycielem,

- wykazuje minimalną aktywność na lekcji,

- odrabia prace domowe,

- poprawnie prowadzi zeszyt przedmiotowy i zeszyt ćwiczeń .

 

Ocenę dobrąotrzymuje uczeń, który:

- potrafi samodzielnie pracować z podręcznikiem, materiałem źródłowym i wykonuje zadania

   o średnim stopniu trudności i złożoności,

- poprawnie ocenia i opisuje wydarzenie historyczne,

- wykazuje dużą znajomość faktów, pojęć i postaci historycznych,

- ustnie i pisemnie stosuje terminy i pojęcia historyczne,

- dokonuje uporządkowanej charakterystyki dziejów,

- wykazuje się dużą znajomością dat,

- prawidłowo posługuje się osią czasu- nanosi daty, określa wiek itp.

-  poprawnie posługuje się mapą,

- rozwiązuje typowe problemy z wykorzystaniem informacji z różnych źródeł wiedzy,

- efektywnie współpracuje w zespole i dość aktywnie pracuje w grupie,

- bierze udział w dyskusjach, wymianie poglądów.

 

Ocenę bardzo dobrąotrzymuje uczeń, który:

- opanował pełny zakres wiedzy i umiejętności określony programem nauczania historii

   w danej klasie,

- sprawnie posługuje się zdobytymi wiadomościami, łączy, analizuje i opisuje fakty i wydarzenia

   w oparciu o znajomość dat, postaci i pojęć historycznych,

- stosuje chronologię i hierarchię treści,

- rozwiązuje samodzielnie problemy, potrafi samodzielnie interpretować i wyjaśniać fakty

  i zjawiska historyczne,

- posiada uporządkowaną wiedzę na temat epok historycznych i ich dążeń, idei, kultury

  materialnej i duchowej oraz problemów społecznych i gospodarczo- politycznych,

- potrafi zastosować posiadaną wiedzę w ocenie bieżących wydarzeń,

- biegle posługuje się mapą,

- umiejętnie analizuje teksty źródłowe,

- umie bronić swoich poglądów, a także potrafi dochodzić do porozumienia w kwestiach

  spornych,

- wnosi twórczy wkład w realizowane zagadnienia.

 

Ocenę celującąotrzymuje uczeń, który:

- w wysokim stopniu opanował treści programowe, rozszerzając swoją wiedzę o wiadomości

  wykraczające poza granice danej klasy,

- umie formułować oryginalne wnioski, hierarchizować i selekcjonować nabytą wiedzę,

- bierze udział i osiąga sukcesy w konkursach przedmiotowych,

- samodzielnie i twórczo rozwija swoje zainteresowania.

 

   Warunkiem uzyskania oceny celującej semestralnej oraz końcowo rocznej jest posiadanie przez ucznia najwyższych ocen ze sprawdzianów  6 oraz 5!

    Ocena semestralna i końcowo rocznej jest efektem pracy i nauki ucznia podczas całego semestru.

 

                                                                           KONTRAKT Z UCZNIAMI

  1. Każdy uczeń jest oceniany zgodnie z zasadami WSO ze szczególnym zwróceniem uwagi na szacunek ucznia do przedmiotu oraz odpowiednie zachowanie na lekcji.
  2. Każdy uczeń zna kryteria oceniania.
  3. Przedmiotem oceniania są rożne formy aktywności uczniów.
  4. Pisemne prace- sprawdziany są obowiązkowe.
  5. Sprawdziany podsumowujące poszczególne działy, poprzedzone są lekcją powtórzeniową z podaniem zakresu materiału. Zapowiedziane z co najmniej tygodniowym wyprzedzeniem.
  6. Jeżeli uczeń nie był na sprawdzianie z przyczyn losowych obowiązek napisania lub zaliczenia odpowiedzią ustną (sposób zaliczenia określa nauczyciel) w ciągu tygodnia od daty powrotu do szkoły.
  7. Uczeń ma prawo poprawić ocenę ze sprawdzianu niedostateczną, dopuszczającą, dostateczną, dobrą  w ciągu dwóch tygodni. Do dziennika obok oceny uzyskanej poprzednio wpisuje się ocenę poprawioną. Ten sam sprawdzian można poprawiać tylko  raz.
  8. Podczas poprawy i pisania sprawdzianów w drugim terminie obowiązują te same kryteria, co w pierwszym terminie.
  9. Kartkówki ( 10 - 15 min. ) obejmujące zakres materiału z trzech ostatnich lekcji.

       Ta forma kontroli wiadomości może być niezapowiedziana.

  1. Wszelkie sprawdziany i inne prace pisemne nauczyciel przechowuje w teczce do końca roku szkolnego.
  2.  Rodzic i uczeń w każdej chwili ma prawo wglądu do sprawdzianów.
  3. Odpowiedzi ustne - co najmniej 1 w każdym semestrze. Przy odpowiedzi ustnej obowiązuje znajomość materiału z dwóch ostatnich lekcji, w przypadku lekcji powtórzeniowych z całego działu.
  4. Uczeń ma prawo dwa razy w semestrze zgłosić brak przygotowania do zajęć- nie dotyczy to ustalonych wcześniej sprawdzianów oraz zapowiedzianych lekcji powtórzeniowych.
  5. Nie ocenia się ucznia po dłuższej usprawiedliwionej nieobecności. Jednak uczeń ma obowiązek uzupełnić notatki i wiadomości z lekcji, na których był nieobecny.
  6. Uczeń otrzymuje minusy za brak przygotowania do zajęć. Za trzy krotne nieprzygotowanie do lekcji (3 minusy) uczeń otrzymuje ocenę niedostateczną.
  7. Uczeń ma obowiązek prowadzenia zeszytu przedmiotowego oraz zeszytu ćwiczeń,

      w którym powinny znajdować się zapisy tematów, notatki, zapisy poleceń ustnych lub pisemnych prac   domowych. Zeszyt powinien być prowadzony systematycznie.

  1. Uczeń otrzymuje w ciągu semestru przy  jednej godzinie tygodniowo- przynajmniej dwie oceny, przypadku dwóch godzin tygodniowo minimum cztery oceny.
  2. Oceny semestralnej oraz końcowo rocznej dokonuje się na podstawie ocen cząstkowych, największe znaczenie ma ocena ze sprawdzianów, w drugiej są kolejności odpowiedzi ustne. Pozostał oceny mają charakter wspomagający!
  3. Ocena semestralna i końcowo rocznej jest efektem pracy i nauki ucznia podczas całego semestru oraz roku szkolnego.

 

Ewaluacja PSO

PSO podlega ewaluacji. Zmiany w PSO mogą być wprowadzone od nowego roku szkolnego. Przedmiotowy system oceniania jest modyfikowany corocznie, co jest wynikiem ewaluacji, a także zmian w rozporządzeniach.

 

SZCZEGÓŁOWE KYTERIA OCENIANIA

KLASA V

1. Nazwa programu: „Człowiek i jego cywilizacja. Poznaję cię historio!”

2. Autorzy programu: Wiesława Surdyk-Fertsch, Bogumiła Szeweluk-Wyrwa, Grzegorz Wojciechowski

3. Numer dopuszczenia przez MENiS: DKW-4014-175/99

 

OCENA

WYMAGANIA

OSIĄGNIĘCIA UCZNIA

UMIEJĘTNOŚCI

WIADOMOŚCI

KONIECZNE

OCENA DOPUSZCZAJĄCA

- Potrafi przy pomocy nauczyciela wykonać zadania o niewielkim stopniu trudności.

_ Lokalizuje fakty w czasie.

_ Porządkuje fakty pod względem chronologicznym.

_ Wyjaśni sposoby określania czasu minionych wydarzeń.

_ Analizuje źródło historyczne.

_ Wymaga stałego zachęcania do pracy w grupie.

- Pamięta pojęcia epoka, cywilizacja.

_ Wymieni miasta starożytne.

_ Zna pojęcia balsamowanie, mumia, sarkofag, faraon.

_ Wie, kim był gladiator, Spartakus.

_ Zna pojęcie sfinks, piramida, Olimp.

_ Zna kilku bogów greckich i rzymskich.

_ Wie, kim był Jezus, co to Biblia, Stary i

Nowy Testament, apostoł, Judaizm.

_ Wymieni sposoby rządzenia w starożytności.

_ Wyjaśni pojęcie tragedia, komedia, olimpiada.

_ Zna trzy style architektoniczne i potrafi je opisać.

_ Wyjaśni datę 476r.

_ Zna postać Mieszka I, Dobrawy, Galla

Anonima

_ Wyjaśni datę 966r.

_ Zna postać Bolesława Chrobrego, św.

Wojciecha.

_ Wyjaśni datę 1000r. 1025r. 1138 r. 1364r.

_ Zna postać Jadwigi, Władysława Jagiełły oraz datę 1410r.

_ Wymieni stany w społeczeństwie średniowiecznym.

_ Wymieni style architektoniczne w średniowieczu.

 

PODSTAWOWE

OCENA DOSTATECZNA

_ Potrafi wykonać polecenia wymagające zastosowania umiejętności przewidzianych

programem o średnim stopniu trudności.

_ Rozumie proste związki przyczynowo –skutkowe.

_ Ustala następstwo w czasie faktów, wydarzeń historycznych.

_ Określi wiek wydarzenia na podstawie daty i zapisze cyfrą arabską, rzymską.

_ Potrafi dokonać analizy tekstu źródłowego.

_ Pracuje nad osiągnięciem celu grupowego, chociaż  czasami wymaga zachęty.

_ Wymieni nazwy epok historycznych w

porządku chronologicznym.

_ Wie, jakie wydarzenie stanowi początek

kalendarza chrześcijańskiego.

_ Zna nazwy cywilizacji starożytnych.

_ Zna pojęcia agora, terma, akwedukt, Akropol,

Forum Romanum.

_ Omówi sytuację dzieci i kobiet w krajach

starożytnego Wschodu.

_ Wie, jak wyglądała szkoła w Grecji i Rzymie.

_ Wymieni przyczyny buntu niewolników w

Rzymie.

_ Zna rolę kapłanów.

_ Zna głównych bogów greckich i rzymskich,

kilka mitów greckich.

_ Rozumie związki frazeologiczne pochodzące

z mitologii.

_ Zna podstawowe zasady chrześcijaństwa.

_ Omówi sposoby rządzenia w starożytności.

_ Wymieni konkurencje pięcioboju.

_ Wymieni najpiękniejsze budowle starożytności.

_ Wymieni przyczyny upadku państwa rzymskiego.

_ Wymieni trzy religie monoteistyczne.

_ Omówi korzyści wynikające z przyjęcia

chrztu przez Polskę.

_ Wyjaśni znaczenie zjazdu gnieźnieńskiego

i koronacji Bolesława Chrobrego.

_ Zna postanowienia testamentu Bolesława

Krzywoustego.

_ Wymieni ostatnich Piastów na tronie Polski.

_ Wymieni przyczyny podpisania unii polsko-

litewskiej w Krewie.

_ Wymieni obyczaje dworskie.

_ Wyjaśni pojęcie trójpolówki.

_ Zna cechy stylu romańskiego i gotyckiego.

ROZSZERZAJĄCE

OCENA DOBRA

_ Dostrzega przyczyny i skutki faktów historycznych.

_ Wyjaśni rolę źródła historycznego w poznawaniu i rekonstruowaniu przeszłości.

_ Postawione zadania i problemy rozwiązuje samodzielnie lub w przypadku trudniejszych

zadań pod kierunkiem nauczyciela.

_ Pracuje w grupie bez specjalnego zachęcania.

_ Wie, ile lat trwają poszczególne epoki i zna

daty graniczne.

_ Zna położenie pierwszych cywilizacji,

wielkich rzek.

_ Wyjaśni znaczenie powiedzenia „wszystkie

drogi prowadzą do Rzymu”.

_ Opisze wygląd mieszkań, ubiory, rozrywki

ludów starożytnego Wschodu.

_ Wymieni różnice między sytuacją dzieci i

kobiet w krajach starożytnego Wschodu i

współcześnie.

_ Zna obyczaje pogrzebowe w Egipcie.

_ Omówi różnice w sposobie wychowania

Ateńczyków i Spartan.

_ Wyjaśni, skąd brali się niewolnicy.

_ Zna imiona bogów czczonych w Mezopotamii

i Egipcie.

_ Zna wiele mitów greckich, bogów i dziedziny,

którymi się opiekowali.

_ Zna głównych bohaterów „Iliady” i „Odysei”.

_ Opowie o prześladowaniach chrześcijan.

_ Poda przykłady stosowania procedur demokratycznych w swoim otoczeniu.

_ Przedstawi różnice i podobieństwa w organizacji teatru antycznego i współczesnego

oraz igrzysk w starożytności i współcześnie.

_ Wymieni osiągnięcia starożytności w dziedzinie

nauki, filozofii, prawa.

_ Wie, kim był Mahomet, zna datę 622 r.

_ Wymieni plemiona wchodzące w skład

państwa polskiego.

_ Wymieni ziemie wchodzące w skład państwa

Bolesława Chrobrego.

_ Wyjaśni skutki testamentu Bolesława

Krzywoustego.

_ Omówi politykę Kazimierza Wielkiego.

_ Omówi znaczenie zwycięstwa bitwy pod

Grunwaldem.

_ Omówi rolę dworów jako ośrodków kultury

i sztuki.

_ Wyjaśni znaczenie cechów w życiu społeczeństwa średniowiecznego miasta.

_ Wymieni budowle w stylu romańskim i

gotyckim w Polsce i regionie.

DOPEŁNIAJĄCE

OCENA

BARDZO DOBRA

_ Potrafi umieszczać zjawiska i procesy historyczne w czasie.

_ Dostrzega przyczyny i skutki faktów historycznych.

_ Wyjaśni rolę źródła historycznego w poznaniu i rekonstruowaniu przeszłości.

_ Postawione zadania i problemy rozwiązuje samodzielnie.

_ Sprawnie korzysta ze wszystkich dostępnych i wskazanych przez nauczyciela źródeł informacji.

_ Posiada umiejętność zastosowania zdobytej wiedzy w nowych sytuacjach.

_ Bierze aktywny udział w zajęciach lekcyjnych.

_ Konsekwentnie i z zaangażowaniem pracuje nad osiągnięciem celu grupowego.

_ Wymieni materialne i duchowe składniki

cywilizacji.

_ Wyjaśni działanie systemu nawadniającego.

_ Wie, co było i dlaczego podstawą cywilizacji

starożytnych.

_ Omówi różnice między miastem starożytnym

i współczesnym.

_ Posiada wiadomości o życiu codziennym w

Mezopotamii, Egipcie, Grecji, Rzymie.

_ Omówi rolę niewolników w gospodarce

miasta starożytnego.

_ Scharakteryzuje rolę ONZ.

_ Zna bogów greckich i ich atrybuty.

_ Omówi współczesne formy demokracji i

ich związek z antykiem.

_ Wyjaśni rolę teatru i igrzysk w życiu Greków.

_ Dostrzega naśladownictwo wzorów antycznych

w architekturze czasów późniejszych.

_ Omówi drzewo genealogiczne Piastów.

_ Zna historię i rolę Uniwersytetu w Krakowie.

_ Omówi główne szlaki handlowe Europy.

_ Scharakteryzuje drogę od ucznia do mistrza.

DODATKOWE

OCENA CELUJACA

_ Systematycznie wzbogaca swą wiedzę przez czytanie książek i artykułów o treści historycznej.

_ Bierze aktywny udział w konkursach, w których jest wymagana wiedza historyczna. Zostaje laureatem.

_ Wykonał pracę dowolną techniką o dużych wartościach poznawczych i dydaktycznych.

_ Wyraża samodzielny krytyczny stosunek do określonych zagadnień z przeszłości.

_ Potrafi udowodnić swoje zdanie używając odpowiedniej argumentacji będącej skutkiem nabytej samodzielnie wiedzy.

_ Wykazuje się wiedzą i umiejętnościami

dodatkowymi niewykraczającymi poza

podstawę programową.

_ Zna dzieje własnej miejscowości i regionu

w stopniu wykraczającym poza poznawany

w czasie lekcji.

 

NIEDOSTATECZNĄ jeżeli:         

§         nawet przy pomocy nauczyciela nie potrafi wykonać prostych  poleceń wymagających zastosowania podstawowych umiejętności.

§         nie opanował minimum wiadomości programowych.

 

KLASA VI

1. Nazwa programu: „Człowiek i jego cywilizacja. Poznaję cię historio!”

2. Autorzy programu: Wiesława Surdyk-Fertsch, Bogumiła Szeweluk-Wyrwa, Grzegorz Wojciechowski

3. Numer dopuszczenia przez MENiS: DKW-4014-175/99

 

OCENA

WYMAGANIA

OSIĄGNIĘCIA UCZNIA

UMIEJĘTNOŚCI

WIADOMOŚCI

KONIECZNE

OCENA DOPUSZCZAJĄCA

_ Potrafi przy pomocy nauczyciela wykonać zadania o niewielkim stopniu trudności.

_ Lokalizuje fakty w czasie.

_ Porządkuje fakty pod względem chronologicznym.

_ Wyjaśni sposoby określania czasu minionych wydarzeń.

_ Analizuje źródło historyczne.

_ Wymaga stałego zachęcania do pracy w grupie.

_ Zna datę 1492 r. i postać K. Kolumba.

_ Wyjaśni pojęcie humanizmu, renesansu.

_ Wymieni przedstawiciela sztuki renesansu i jego dzieło.

_ Zna postać Jana Kochanowskiego i

Mikołaja Kopernika.

_ Wymieni stany społeczeństwa polskiego w XVI w.

_ Pamięta pojęcie barok.

_ Wymieni wodzów polskich XVII w. i ich zasługi.

_ Wyjaśni pojęcie oświecenia.

_ Zna i rozumie pojęcie liberum veto, obiady czwartkowe.

_ Zna daty rozbiorów Polski i uchwalenia Konstytucji 3 Maja.

_ Wie, kto dokonał rozbioru Polski.

_ Wie, kim był Józef Wybicki.

_ Zna lata trwania I wojny światowej.

_ Zna datę odzyskania niepodległości przez Polskę oraz powstania wielkopolskiego.

_ Wymieni trzech dyktatorów okresu międzywojennego, zna pojęcie dyktator.

_ Wymieni lata trwania II wojny światowej, daty ataku na Polskę Niemiec I Związku

Radzieckiego oraz powstania warszawskiego.

_ Zna datę 1956r., 16X1978r., 13XII1981r., 1989r. oraz postać Jana Pawła II, Lecha Wałęsy, Tadeusza Mazowieckiego.

_ Wymieni główne instytucje władzy.

_ Opisze polskie symbole narodowe.

PODSTAWOWE

OCENA DOSTATECZNA

- Potrafi wykonać polecenia wymagające zastosowania umiejętności przewidzianych

programem o średnim stopniu trudności.

- Rozumie proste związki przyczynowo –skutkowe.

- Ustala następstwo w czasie faktów, wydarzeń historycznych.

- Określi wiek wydarzenia na podstawie daty

i zapisze cyfrą arabską, rzymską.

- Potrafi dokonać analizy tekstu źródłowego.

- Pracuje nad osiągnięciem celu grupowego, chociaż czasami wymaga zachęty.

- Wie, jakie epoki oddziela data 1492 r.

- Wymieni przyczyny odkryć geograficznych.

- Wymieni przedstawicieli sztuki renesansu

- Zna pojęcie reformacja, datę 1517 r., postać Marcina Lutra.

- Wymieni powody, dla których wystąpił

przeciw Kościołowi.

- Wymieni postaci historyczne i przedstawicieli złotego wieku oraz ich zasługi.

- Zna znaczenie pojęcia szlachta, wolna elekcja.

- Wymieni ostatnich władców z dynastii

Jagiellonów.

- Zna podstawowe cechy sztuki i architektury baroku.

- Zna daty 1655 r., 1683 r

- Wymieni sąsiadów, z którymi Polska toczyła wojny w XVII w.

- Zna pojęcia Sarmata, sarmatyzm.

- Zna założenia filozofii oświecenia.

- Wymieni postaci historyczne związane z polskim oświeceniem.

- Wie, że Konstytucja 3 Maja była pierwsza w Europie, a druga na świecie.

- Wie, które ziemie polskie znalazły się pod zaborami.

- Wymieni wynalazki XIX w

.- Zna warunki życia Polaków w poszczególnych zaborach.

- Zna datę 1797 r.

- Wie, kim był Jan Henryk Dąbrowski, Napoleon Bonaparte.

- Rozumie pojęcia germanizacja, rusyfikacja.

- Wymieni przyczyny wybuchu I wojny św.

- Zna postać Józefa Piłsudskiego, wyjaśni daty obchodzone jako polskie święta narodowe.

- Wymieni różnice między państwem demokratycznym a dyktaturą.

- Wymieni przyczyny wybuchu powstania warszawskiego.

- Zna linię podziału Europy po II wojnie św.

- Wyjaśni sytuację ustrojową w Polsce po II wojnie św. oraz na czym polegało przełomowe znaczenie wydarzeń 1989 r.

- Wymieni największe osiągnięcia II poł. XX w.

- Zna pojęcia obywatel, wojewoda, powiat, gmina.

- Zna datę przystąpienia Polski do Unii Europejskiej.

ROZSZERZAJĄCE

OCENA DOBRA

_ Dostrzega przyczyny i skutki faktów historycznych.

_ Wyjaśni rolę źródła historycznego w poznawaniu i rekonstruowaniu przeszłości.

_ Postawione zadania i problemy rozwiązuje samodzielnie lub w przypadku trudniejszych zadań pod kierunkiem nauczyciela.

_ Pracuje w grupie bez specjalnego zachęcania.

_ Wymieni pozytywne i negatywne skutki odkryć geograficznych.

_ Zna poglądy głoszone przez humanistów.

_ Wymieni główne dzieła twórców renesansu.

_ Wymieni wyznania powstałe w wyniku reformacji.

_ Wymieni zabytki architektury renesansowej w Polsce i regionie.

_ Określi granice Rzeczypospolitej w XVI w.

_ Zna przedstawicieli filozofii XVII w., muzyki, malarstwa.

_ Wymieni przyczyny i skutki wojen z sąsiadami Polski w XVII w.

_ Wymieni przedstawicieli filozofii oświecenia.

_ Omówi znaczenie działalności Komisji Edukacji Narodowej.

_ Zna postanowienia Konstytucji 3 Maja.

_ Omówi przyczyny wybuchu powstania kościuszkowskiego.

_ Omówi osiągnięcia Marii Skłodowskiej Curie.

_ Wie, gdzie i w jakich okolicznościach

powstał hymn narodowy.

_ Wymieni polskich twórców literatury,

malarstwa i sztuki XIX w.

_ Wymieni państwa walczące w I wojnie św. oraz zmiany, które nastąpiły po jej zakończeniu.

_ Omówi, jak kształtowały się granice państwa polskiego po 11XI1918r.

_ Przedstawi najważniejsze wydarzenia II wojny św.

_ Omówi przyczyny podziału Europy po II wojnie św.

_ Zna przyczyny wprowadzenia stanu wojennego i jego skutki.

_ Omówi szanse i zagrożenia wynikające z rozwoju naukowo-technicznego.

_ Wymieni wybitnych twórców literatury i kultury Polski Ludowej.

_ Wymieni główne cele i zadania Unii Europejskiej.

DOPEŁNIAJĄCE

OCENA

BARDZO DOBRA

_ Potrafi umieszczać zjawiska i procesy historyczne w czasie.

_ Dostrzega przyczyny i skutki faktów historycznych.

_ Wyjaśni rolę źródła historycznego w poznaniu i rekonstruowaniu przeszłości.

_ Postawione zadania i problemy rozwiązuje samodzielnie.

_ Sprawnie korzysta ze wszystkich dostępnych i wskazanych przez nauczyciela źródeł  informacji.

_ Posiada umiejętność zastosowania zdobytej wiedzy w nowych sytuacjach.

_ Bierze aktywny udział w zajęciach lekcyjnych.

_ Konsekwentnie i z zaangażowaniem pracuje nad osiągnięciem celu grupowego.

_ Oceni zmiany w życiu codziennym, jakie nastąpiły w XVI w.

_ Oceni skutki reformacji.

_ Wyjaśni ideę ekumenizmu.

_ Wyjaśni zasadę i potrzebę tolerancji religijnej.

_ Oceni dorobek złotego wieku w historii Polski.

_ Omówi proces kształtowania się sejmu walnego.

_ Omówi, na czym polegały kontrasty w życiu codziennym w dobie baroku.

_ Analizuje źródła ikonograficzne, wskazuje zabytki baroku i omówi ich cechy.

_ Oceni znaczenie zwycięstwa Jana III Sobieskiego w bitwie pod Wiedniem.

_ Zna wybitnych kompozytorów epoki oświecenia.

_ Scharakteryzuje budowlę w stylu klasycystycznym

_ Oceni konieczność reform wprowadzonych w Polsce pod koniec XVIII w.

_ Wyjaśni istotę impresjonizmu i realizmu.

_ Wymieni powstania narodowowyzwoleńcze

w XIX w. i omówi przyczyny

i skutki ich upadku.

_ Oceni działalność Polaków zmierzającą do utrzymania tradycji, języka i kultury narodowej.

_ Omówi działalność Polaków walczących o niepodległość Polski.

_ Wymieni formy terroru stosowanego wobec Polaków i Żydów.

_ Omówi korzyści wynikające z przystąpienia Polski do Unii Europejskiej.

DODATKOWE

OCENA CELUJACA

- Systematycznie wzbogaca swą wiedzę przez czytanie książek i artykułów o treści historycznej.

_ Bierze aktywny udział w konkursach, w których jest wymagana wiedza historyczna. Zostaje laureatem.

_ Wykonał pracę dowolną techniką o dużych wartościach poznawczych i dydaktycznych.

_ Wyraża samodzielny krytyczny stosunek do określonych zagadnień z przeszłości.

_ Potrafi udowodnić swoje zdanie używając odpowiedniej argumentacji będącej skutkiem nabytej samodzielnie wiedzy.

_ Wykazuje się wiedzą i umiejętnościami dodatkowymi niewykraczającymi poza

podstawę programową.

_ Zna dzieje własnej miejscowości i regionu w stopniu wykraczającym poza poznawany w czasie lekcji.

 

NIEDOSTATECZNĄ jeżeli:         

§         nawet przy pomocy nauczyciela nie potrafi wykonać prostych  poleceń wymagających zastosowania podstawowych umiejętności.

§         nie opanował minimum wiadomości programowych.

 

Wymagania szczegółowe na poszczególne oceny

Historia i społeczeństwo. Historia wokół nas. Klasa 4

 

Wymagania na ocenę dopuszczającą;

 uczeń:

Wymagania

na ocenę dostateczną;

uczeń:

Wymagania

na ocenę

dobrą;

uczeń:

Wymagania

na ocenę

bardzo dobrą

uczeń:

Wymagania

na ocenę

celującą;

uczeń:

• wyjaśnia, czym zajmuje się historia

• wymienia co najmniej dwie nauki wspomagające historię

• wyjaśnia pojęcia: dawno, przeszłość

• wyjaśnia pojęcia: tradycja, epoka, prehistoria, historia, cywilizacja

• wymienia w kolejności chronologicznej epoki historyczne: starożytność, średniowiecze, nowożytność, współczesność

• wyjaśnia różne znaczenia pojęcia historia – nauka zajmująca się badaniem przeszłości i historia jako wszystkie wydarzenia, które kiedyś się działy

• podaje przykłady nauk wspomagających historię (chronologia, numizmatyka, archeologia, genealogia, heraldyka) i wyjaśnia, czym się zajmują

• wyjaśnia, czym zajmuje się historyk – badaniem źródeł pisanych

• wyjaśnia różnicę pomiędzy prehistorią i historią

• wyjaśnia, jakie znaczenie miało wynalezienie pisma

• wyjaśnia potrzebę znajomości historii

• wymienia i wskazuje na osi czasu w kolejności chronologicznej epoki historyczne: starożytność, średniowiecze, nowożytność, współczesność

• wyjaśnia, że epoki historyczne składają się na całość dziejów

• wyjaśnia znaczenie tradycji dla ciągłości historycznej

• własnymi słowami wyjaśnia, dlaczego historię nazywamy nauczycielką życia

wyjaśnia, że każda nowa epoka rozpoczyna się na skutek jakiegoś wielkiego odkrycia albo wydarzenia, takiego np., jak opanowanie przez ludzi umiejętności posługiwania się ogniem, wynalezienie pisma czy narodziny Chrystusa

• wyjaśnia znaczenie tradycji dla ciągłości historycznej

• wyjaśnia, do czego służy oś czasu

• wymienia sposoby mierzenia czasu używane przez człowieka (klepsydra, zegar słoneczny, zegar mechaniczny itp.)

• podaje, ile lat liczy wiek i półwiecze

• wyjaśnia, że stulecie oznacza 100 lat, czyli wiek

• wyjaśnia, jak działała klepsydra i zegar słoneczny

• na podstawie daty, wskazuje wiek, w jakim miało miejsce wydarzenie

• wyjaśnia skróty – p.n.e. i n.e.

• posługuje się osią czasu, lokalizuje daty na osi czasu

• określa wiek i jego połowę

• szereguje wydarzenia w czasie, oblicza czas między wydarzeniami

• wyjaśnia, czym zajmuje się chronologia

• wyjaśnia pojęcia: wiek, tysiąclecie, półwiecze

• swobodnie posługuje się osią czasu

• podaje, ile dni ma kalendarz gregoriański, kiedy i przez kogo został wprowadzony oraz co oznacza, że rok jest przestępny

• wyjaśnia, jakie wydarzenie posłużyło do podziału czasu na wydarzenia przed naszą erą i wydarzenia naszej ery

• wyjaśnia pojęcia: era, mit

wyjaśnia pojęcia: wiek, tysiąclecie, półwiecze

wskazuje na osi czasu narodziny Chrystusa, czasy przed naszą erą i czasy naszej ery

• wskazuje różnicę pomiędzy kalendarzem księżycowym i kalendarzem słonecznym

• podaje przykład znanego mu muzeum

• podaje przykłady źródeł historycznych

• rozróżnia podział źródeł historycznych na materialne i niematerialne

• wyjaśnia, co to jest źródło historyczne

• wymienia przykłady źródeł pisanych (kronika, roczniki, pamiętniki)

• wymienia przykłady źródeł materialnych (naczynia, broń, budowle)

• wyjaśnia pojęcia: rocznik, kronika

• opisuje, czym zajmują się muzea, archiwa i skanseny

• wyjaśnia, na czym polega praca historyka

• wymienia rodzaje źródeł historycznych przechowywanych w archiwach, muzeach i skansenach

• podaje przykłady informacji, jakie możemy zdobyć korzystając ze źródeł historycznych

• uzasadnia, dlaczego zabytki i źródła historyczne należy chronić i zabezpieczać przed zniszczeniem

• omawia znaczenie odkrycia grobowca Tutenchamona i podaje przykłady znalezionych tam przedmiotów

• wskazuje tytuł i legendę mapy

• odczytuje proste informacje z mapy przy pomocy nauczyciela

• wyjaśnia, do czego historykowi potrzebna jest mapa

• wyjaśnia, co to jest legenda mapy

• wyjaśnia, czym jest plan miasta lub jakiegoś wydarzenia

• opisuje, czym zajmuje się kartograf

• wymienia różnice pomiędzy mapą historyczną a mapą geograficzną

• odczytuje proste informacje z mapy

• podaje przykładowe informacje, jakie historyk może wyczytać z mapy

• wymienia rodzaje map – historyczna, polityczna, geograficzna

• wyjaśnia pojęcie: kartografia

• samodzielnie posługuje się mapą historyczną

• wyjaśnia, czym zajmuje się historia i na czym polega praca historyka

• podaje przykłady nauk wspomagających historię

• wyjaśnia, do czego służy oś czasu

• wymienia co najmniej jedno muzeum

• wskazuje tytuł i legendę mapy

• wyjaśnia pojęcia: tradycja, epoka, prehistoria, cywilizacja,

• wyjaśnia różne znaczenia słowa historia – historia jako nauka i historia jako przeszłość, to co się wydarzyło

• określa wiek na podstawie daty rocznej

• wyjaśnia skróty: n.e. i p.n.e.

• wymienia przykłady źródeł historycznych

• odczytuje informacje z legendy mapy

• wyjaśnia pojęcia: wiek, tysiąclecie, rocznik, kronika

• wyjaśnia, na czym polega praca historyka

• wymienia nauki wspomagające historię (chronologia, numizmatyka, archeologia, genealogia, heraldyka)

• wymieniaróżnice między prehistorią i historią i wyjaśnia, jakie znaczenie miało wynalezienie pisma

• prawidłowo umieszcza daty na osi czasu

• odczytuje proste informacje z mapy

• wskazuje podobieństwa i różnice pomiędzy mapą historyczną a polityczną

• wyjaśnia, czym zajmują się muzea i skanseny

• wyjaśnia pojęcie: mit

• posługuje się osią czasu

• wyjaśnia, jakie wydarzenie posłużyło do podziału czasu na wydarzenia przed naszą erą i wydarzenia naszej ery

• wyjaśnia pojęcie: kartografia

• wymienia co najmniej jedno znane mu muzeum i skansen

• własnymi słowami wyjaśnia, dlaczego historię nazywamy nauczycielką życia

• uzasadnia, dlaczego zabytki i źródła historyczne należy chronić i zabezpieczać przed zniszczeniem

• samodzielnie posługuje się mapą historyczną

• wymienia cechy osobiste i społeczne człowieka

• wymienia podstawowe potrzeby człowieka

• wyjaśnia, czym jest osobowość człowieka

• rozróżnia cechy osobiste i społeczne człowieka

• porównuje siebie z innymi – wskazuje podobieństwa i różnice z grupą rówieśników

• wyjaśnia, co znaczy, że osobowość człowieka jest niepowtarzalna

• odróżnia dobro od zła

• wyjaśnia, co oznacza, że ludzie powinni być tolerancyjni wobec innych

• wyjaśnia, czego uczymy się od innych

• podaje przykłady pozytywnych i negatywnych zachowań

• wyjaśnia pojęcie savoir-vivre

• tłumaczy, na czym polega różnica między tolerancją a obojętnością wobec drugiego człowieka

• wymienia prawa i obowiązki członków rodziny

• podaje przykłady różnorodnych potrzeb człowieka

• wymienia prawa dziecka i prawa ucznia

• odróżnia postępowanie sprawiedliwe od niesprawiedliwego

• wyjaśnia pojęcie: społeczeństwo

• wymienia zadania samorządu uczniowskiego

• podaje przykłady zachowania rówieśników, które mogą mieć wpływ na zachowanie innych

• podaje proste przykłady uprzejmości i tolerancji

• wyjaśnia, jakie wartości przekazuje nam szkoła

• wyjaśnia, co oznacza, że rodzice są naszymi pierwszymi nauczycielami

• podaje przykłady działalności samorządu uczniowskiego w szkole

• wyjaśnia, czym zajmuje się w szkole samorząd uczniowski i jaki ma wpływ na życie szkoły

• odróżnia i charakteryzuje różne potrzeby człowieka

• wymienia instytucje zajmujące się ochroną praw dziecka

• własnymi słowami przedstawia swoje miejsce w społeczeństwie, odpowiada na pytanie, jakie ma prawa i obowiązki (jako syn/córka, uczeń, obywatel)

• wyjaśnia znaczenie zaspokajania podstawowych i wyższych potrzeb w życiu człowieka dla jego intelektualnego i emocjonalnego rozwoju

• rysuje swój rodowód (najbliższej rodziny)

• podaje przykłady pamiątek rodzinnych

• wyjaśnia pojęcie: genealogia

• rozumie znaczenie pamiątek w kultywowaniu przeszłości

• podaje definicję pojęcia: genealogia

• wyjaśnia pojęcie: ród

• krótko omawia własnymi słowami, jaką wartość historyczną mają pamiątki rodzinne

• wie, skąd się wzięły nazwiska

• podaje, jakie informacje przydatne historykowi możemy uzyskać od dziadków 

• rysuje uproszczone drzewo genealogiczne swojego rodu

• podaje pochodzenie nazwisk: Kowalski, Młynarski, Górski

• formułuje pytania, jakie można zadać świadkowi ważnego wydarzenia historycznego

• wymienia cechy osobiste i społeczne człowieka

• wymienia podstawowe potrzeby człowieka

• wie, że istnieją prawa dziecka

• rysuje swój rodowód (najbliższej rodziny)

• wyjaśnia, czym jest osobowość człowieka

• odróżnia cechy osobiste od cech społecznych człowieka

• wyjaśnia pojęcie: społeczeństwo

• wie, czym zajmuje się w szkole samorząd uczniowski

• podaje przykłady pamiątek rodzinnych

• wyjaśnia, na czym polega niepowtarzalność każdego człowieka

• wyjaśnia pojęcia: genealogia, ród

• omawia wartość historyczną pamiątek rodzinnych

• wyjaśnia, co to jest tolerancja

• wyjaśnia, czym zajmuje się w szkole samorząd uczniowski i jaki ma wpływ na życie szkoły

• wie, skąd się wzięły nazwiska

• rysuje uproszczone drzewo genealogiczne swojego rodu

• wyjaśnia, na czym polega różnica między tolerancją a obojętnością wobec drugiego człowieka

• podaje pochodzenie nazwisk: Kowalski, Młynarski, Górski

• wyjaśnia pojęcie: legenda

• wskazuje na mapie region swojego zamieszkania i jego stolicę

• wskazuje na mapie i wymienia co najmniej trzy regiony Polski i podaje ich stolice

• wymienia legendy związane z początkiem państwa polskiego

• wyjaśnia, czym jest gwara

• podaje co najmniej trzy przykłady potraw regionalnych

• wymienia co naj­mniej dwa przykłady tańców regionalnych

• podaje przykłady gwar i wskazuje na mapie obszary, z których pochodzą

• podaje przykłady informacji na temat zwyczajów i tradycji, jakie mogą nam przekazać nasi dziadkowie

• wyjaśnia pojęcie: mała ojczyzna

• podaje przykłady potraw regionalnych

• opowiada o swoim regionie jako o małej ojczyźnie

• podaje genezę symboli lokalnych

• wyjaśnia, skąd się wzięły herby

• podaje nazwę najbliższego muzeum regionalnego

• opowiada o swoim regionie jako o małej ojczyźnie

• odszukuje w różnych źródłach i przedstawia informacje dotyczące swojej miejscowości/regionu

• podaje przykłady gwar i wskazuje na mapie obszary, z których pochodzą

• podaje genezę symboli lokalnych

• wyjaśnia, skąd się wzięły herby

• wymienia, jakie obyczaje i tradycje składają się na folklor (twórczość artystyczna, baśnie, legendy, przysłowia, rzeźbiarstwo, muzyka, tańce, potrawy regionalne)

• opowiada, co dla niego oznacza pojęcie małej ojczyzny i jakie miejsce uznaje za swoją małą ojczyznę

wskazuje na mapie i wymienia sąsiadów Polski

• wymienia polskie symbole narodowe

wymienia polskie święta narodowe

wyjaśnia pojęcie ojczyzny

• wymienia co najmniej trzy mniejszości narodowe zamieszkujące Polskę

wyjaśnia, co oznacza, że język polski jest naszym językiem urzędowym

• wymienia polskie święta narodowe, podaje ich daty

• wykonuje hymn Polski

• podaje imię i nazwisko autora słów Mazurka Dąbrowskiego

• wyjaśnia, że autor melodii nie jest znany

• wymienia mniejszości narodowe zamieszkujące Polskę

• podaje, gdzie znajdują się siedziby polskiego parlamentu i prezydenta

• wyjaśnia pochodzenie polskich symboli narodowych

• wymienia mniejszości narodowe zamieszkujące Polskę

wyjaśnia, na czym polega stołeczny charakter Warszawy

wyjaśnia, dlaczego w wielu miejscowościach znajduje się ulica Warszawska

wymienia dawne stolice Polski (Gniezno, Kraków)

• opowiada o okolicznościach powstania polskiego hymnu narodowego

wymienia legendy związane z początkiem państwa polskiego

wymienia co najmniej trzy regiony Polski

• wskazuje na mapie region, w którym mieszka

wskazuje na mapie i wymienia sąsiadów Polski

wymienia polskie symbole narodowe

wymienia polskie święta narodowe

• wskazuje na mapie i wymienia co najmniej trzy regiony Polski i podaje ich stolice

• wyjaśnia pojęcie legendy

• wyjaśnia, czym jest gwara

• podaje co najmniej trzy przykłady potraw regionalnych

• wymienia co najmniej dwa przykłady tańców regionalnych

• podaje przykłady gwar i wskazuje na mapie obszary, z których pochodzą

• wyjaśnia pojęcie ojczyzny

• wymienia co najmniej trzy mniejszości narodowe zamieszkujące Polskę

• wyjaśnia, co oznacza, że język polski jest naszym językiem urzędowym

• wymienia polskie święta narodowe i podaje ich daty

• wykonuje hymn Polski

• podaje imię i nazwisko autora słów Mazurka Dąbrowskiego

• wyjaśnia, że autor melodii nie jest znany

• wymienia mniejszości narodowe zamieszkujące Polskę

• podaje, gdzie znajdują się siedziby polskiego parlamentu i prezydenta

wyjaśnia pojęcie: mała ojczyzna

podaje przykłady potraw regionalnych

opowiada o swoim regionie, jako o małej ojczyźnie

podaje genezę symboli lokalnych

wyjaśnia, skąd się wzięły herby

zna i wyjaśnia pochodzenie polskich symboli narodowych

wymienia mniejszości narodowe zamieszkujące Polskę

opowiada o swoim regionie, jako o małej ojczyźnie

odszukuje w różnych źródłach i przedstawia informacje dotyczące swojej miejscowości/regionu

• podaje przykłady gwar i wskazuje na mapie obszary, z których pochodzą

podaje genezę symboli lokalnych

wyjaśnia, skąd się wzięły herby

wymienia, jakie obyczaje i tradycje składają się na folklor (twórczość artystyczna, baśnie, legendy, przysłowia, rzeźbiarstwo, muzyka, tańce, potrawy regionalne)

• wyjaśnia, na czym polega stołeczny charakter Warszawy


wymienia dawne stolice Polski (Gniezno, Kraków)

opowiada, co dla niego oznacza pojęcie małej ojczyzny, jakie miejsce uznaje za swoją małą ojczyznę

opowiada o okolicznościach powstania polskiego hymnu narodowego

• wymienia zwierzęta udomowione przez człowieka

• wymienia pierwsze narzędzia używane przez człowieka

• podaje przykłady narzędzi wytwarzanych przez ludzi pierwotnych

• wyjaśnia, w jaki sposób odkrycie uprawy zboża zmieniło sposób życia ludzi pierwotnych

• wyjaśnia, do czego służyły żarna

• wymienia produkty, które stanowiły pożywienie człowieka pierwotnego, wyjaśnia, w jaki sposób człowiek je zdobywał

• przedstawia zajęcia ludzi pierwotnych

• wyjaśnia łacińskie określenie homo sapiens

• wyjaśnia, na czym polegało epokowe wydarzenie, jakim było opanowanie przez człowieka ognia

• wyjaśnia, w jaki sposób człowiek wykorzystywał mięso, skórę i kości zabitych zwierząt

• opowiada, jak przebiegała ewolucja człowieka, jak zmieniała się jego postawa i mózg

• porównuje życie koczownicze z życiem osiadłym ludzi

• wyjaśnia, dlaczego zmiana trybu  życia ludzi z koczowniczego na rolniczy miała bardzo duże znaczenie dla rozwoju ludzkości

• opisuje na podstawie ilustracji wygląd osady w Biskupinie

• wymienia co najmniej trzy informacje o Biskupinie

• wskazuje Biskupin na mapie historycznej

• wyjaśnia, czym się zajmowali mieszkańcy Biskupina

• opisuje wygląd osady w Biskupinie

• przedstawia okoliczności odkrycia osady w Biskupinie

• określa epokę historyczną, w której żyli mieszkańcy Biskupina

• umieszcza na osi czasu wiek, w którym powstała osada w Biskupinie

• samodzielnie formułuje wypowiedź ustną na temat życia ludzi w Biskupinie

• porównuje życie mieszkańców Biskupina i życie ludzi pierwotnych – wskazuje podobieństwa i różnice

• omawia znaczenie pracy archeologów dla poznania przeszłości

wymienia zwierzęta udomowione przez człowieka

wymienia pierwsze narzędzia używane przez człowieka

opisuje na podstawie ilustracji wygląd osady w Biskupinie

wymienia co najmniej trzy informacje o Biskupinie

• podaje przykłady narzędzi wytwarzanych przez ludzi pierwotnych

• wyjaśnia, w jaki sposób odkrycie uprawy zboża zmieniło sposób życia ludzi pierwotnych

• wyjaśnia, do czego służyły żarna

• wymienia produkty, które stanowiły pożywienie człowieka pierwotnego, wyjaśnia w jaki sposób człowiek je zdobywał

• przedstawia zajęcia ludzi pierwotnych

• wskazuje Biskupin na mapie historycznej

• wie, czym się zajmowali mieszkańcy Biskupina

• opisuje wygląd osady w Biskupinie

wyjaśnia łacińskie określenie homo sapiens

wyjaśnia, na czym polegało epokowe wydarzenie, jakim było opanowanie przez człowieka ognia

wyjaśnia, w jaki sposób człowiek wykorzystywał mięso, skórę i kości zabitych zwierząt

przedstawia okoliczności odkrycia osady w Biskupinie

określa epokę historyczną, w której żyli mieszkańcy Biskupina

umieszcza na osi czasu wiek powstania osady w  Biskupinie

opowiada, jak przebiegała ewolucja człowieka, jak zmieniała się jego postawa i mózg

amodzielnie formułuje wypowiedź ustną na temat życia ludzi
w Biskupinie

porównuje życie mieszkańców Biskupina i życie ludzi pierwotnych – wskazuje podobieństwa i różnice

• porównuje życie koczownicze z życiem osiadłym ludzi

• wyjaśnia, dlaczego zmiana trybu życia ludzi z koczowniczego na rolniczy miała bardzo duże znaczenie dla rozwoju ludzkości

omawia znaczenie pracy archeologów dla poznania przeszłości

wymienia najstarszych kronikarzy – Galla Anonima, Wincentego Kadłubka i Jana Długosza

wymienia legendy: o Lechu, Czechu i Rusie, o Popielu, o Piaście, o księciu Kraku i smoku wawelskim

wyjaśnia pojęcie legendy

opowiada legendy o Lechu, Czechu i Rusie, o Popielu, o Piaście, o księciu Kraku i smoku wawelskim

wskazuje na mapie Gniezno i Kraków

wyjaśnia różnicę pomiędzy opisywanymi w kronikach postaciami legendarnymi a historycznymi

omawia funkcje legend dla budowania tożsamości narodu polskiego

oddziela fakty historyczne od legend

samodzielnie wypowiada się na temat, czy legendy mogą być dla nas źródłem historycznym

wymienia najstarszych polskich kronikarzy w porządku chronologicznym,

wyjaśnia, kto według legendy dał początek dynastii piastowskiej

podaje przykłady postaci legendarnych i historycznych

opisuje na podstawie ilustracji wygląd grodu i podgrodzia

wskazuje na osi chronologicznej czas, kiedy na ziemiach polskich budowano grody obronne

wyjaśnia pojęcia: gród, podgrodzie, plemię

opisuje, w jaki sposób wybierano miejsce do budowy grodu i jak zabezpieczano go przed wrogami

wymienia mieszkańców grodu i podgrodzia

wskazuje na osi chronologicznej czas, kiedy na ziemiach polskich budowano grody obronne

wymienia towary, którymi handlowano na targach odbywających się w podgrodziach

wyjaśnia, w jaki sposób wybierano miejsce do budowy grodu i jak zabezpieczano go przed wrogami

wyjaśnia, kim byli panowie grodowi i kasztelanowie

wyjaśnia, jaką funkcję pełniły podgrodzia

podaje przykłady nazw osad średniowiecznych specjalizujących się w określonym rzemiośle

opowiada o życiu codziennym mieszkańców podgrodzia

wymienia władcę, który zjednoczył część plemion zamieszkujących ziemie polskie

charakteryzuje gród jako ośrodek władzy książęcej

wymienia główne grody zbudowane w czasach Mieszka I

opisuje na podstawie ilustracji wygląd średniowiecznego zamku

opowiada, kto mieszkał w zamku i jak wyglądało życie codzienne
mieszkańców zamku i podzamcza

opisuje na podstawie ilustracji wygląd rycerskiej zbroi

wyjaśnia, z jakiego materiału budowano zamki średniowieczne

wymienia czynniki, które decydowały o wyborze miejsca, w którym budowano zamek

wyjaśnia pojęcia: fosa, podzamcze, senior, trubadur, paź, giermek,

porównuje gród i zamek – wskazuje

podobieństwa i różnice

wyjaśnia, kto mógł zostać rycerzem

wymienia cechy charakteru, jakimi powinien odznaczać się rycerz

opowiada o Zawiszy Czarnym

omawia funkcję herbu rycerskiego

opisuje przebieg turnieju rycerskiego

wymienia zadania giermka

wyjaśnia, co oznacza, że zamek był budowlą obronną i wymienia elementy obronne zamku (wieże, mury, baszty, fosę)

opisuje przebieg pasowania na rycerza

wyjaśnia, na czym polegała działalność dyplomatyczna Zawiszy Czarnego

omawia funkcję herbu rycerskiego

wskazuje na mapie historycznej Polski XIV wieku co najmniej trzy zamki średniowieczne

wymienia narzędzia stosowane w średniowiecznej wsi – cep, radło, żarna

wymienia rośliny uprawiane na wsi – zboże, rośliny strączkowe: bób, fasola, groch

wymienia zwierzęta hodowane na wsi: bydło, kozy, owce, świnie

opisuje na podstawie ilustracji wygląd wsi średniowiecznej

opowiada, jak wyglądało życie codzienne na wsi średniowiecznej

wymienia zajęcia chłopów

wyjaśnia, do kogo należała ziemia uprawiana przez średniowiecznych chłopów

wymienia powinności chłopów wobec możnego pana i wobec Kościoła

wyjaśnia pojęcia: danina, post, dziesięcina

porównuje życie na wsi współcześnie i w średniowieczu – wskazuje podobieństwa i różnice

wyjaśnia, na czym polegał ścisły związek życia codziennego średniowiecznych chłopów z przyrodą i porami roku

porównuje życie chłopa i rycerza w średniowieczu

wyjaśnia, dlaczego chłopi mieli najmniej praw spośród wszystkich stanów

• wymienia najstarszych kronikarzy – Galla Anonima, Wincentego Kadłubka i Jana Długosza

wymienia legendy: o Lechu, Czechu i Rusie, o Popielu, o Piaście, o księciu Kraku i smoku wawelskim

opisuje na podstawie ilustracji: wygląd grodu i podgrodzia, średniowiecznego zamku, rycerskiej zbroi, średniowiecznej wsi

opowiada, jak wyglądało życie codzienne mieszkańców grodu i podgrodzia, średniowiecznego zamku, średniowiecznej wsi

wymienia narzędzia stosowane w średniowiecznej wsi: cep, radło, żarna

wymienia rośliny uprawiane na wsi: zboże, rośliny strączkowe: bób, fasola, groch

wymienia zwierzęta hodowane na wsi – bydło, kozy, owce, świnie

• wyjaśnia pojęcie legendy

• opowiada legendy: o Lechu, Czechu i Rusie, o Popielu, o Piaście, o księciu Kraku i smoku wawelskim

• wskazuje na mapie Gniezno i Kraków

• wskazuje na osi chronologicznej czas, kiedy na ziemiach polskich budowano grody, a później średniowieczne zamki

• wyjaśnia pojęcia: gród, podgrodzie, plemię, fosa, podzamcze, senior, trubadur, paź, giermek,

• wymienia mieszkańców
grodu i podgrodzia

• porównuje gród i zamek – wskazuje podobieństwa i różnice

• wyjaśnia, kto mógł zostać rycerzem

• wymienia cechy, jakimi powinien odznaczać się rycerz

• opowiada o Zawiszy Czarnym

• opowiada, jak wyglądało życie codzienne na wsi średniowiecznej

• wymienia zajęcia chłopów

• wyjaśnia, do kogo należała ziemia uprawiana przez średniowiecznych chłopów

• wymienia powinności chłopów wobec pana i wobec Kościoła

• wyjaśnia różnicę
pomiędzy opisywanymi w kronikach postaciami
legendarnymi a history-cznymi

• wyjaśnia, w jaki sposób wybierano miejsce do budowy grodu i zamku oraz, jak zabezpieczano je przed wrogami

• wyjaśnia, kim byli panowie grodowi

i kasztelanowie

• omawia funkcję herbu rycerskiego

• opisuje przebieg turnieju rycerskiego

• wymienia zadania giermka

• wyjaśnia, co oznacza, że zamek był budowlą obronną i wymienia elementy obronne zamku (wieże, mury, baszty, fosę)

• opisuje przebieg pasowania na rycerza

• wyjaśnia pojęcia: danina, post, dziesięcina

omawia funkcje legend dla budowania tożsamości narodu polskiego

potrafi oddzielić fakty historyczne od legend

samodzielnie wypowiada się na temat, czy legendy mogą być dla nas źródłem historycznym

podaje przykłady nazw osad średniowiecznych specjalizujących się w określonym rzemiośle

opowiada o życiu codziennym mieszkańców podgrodzia

wymienia władcę, który zjednoczył cześć plemion zamieszkujących ziemie polskie

wyjaśnia, na czym polegała działalność dyplomatyczna Zawiszy Czarnego

omawia funkcje herbu rycerskiego

porównuje życie na wsi współcześnie i w średniowieczu – wskazuje podobieństwa i różnice

 

wymienia najstarszych polskich kronikarzy w porządku chronologicznym,

wie, kto według legendy, dał początek dynastii piastowskiej

podaje przykłady postaci legendarnych i historycznych

charakteryzuje gród, jako ośrodek władzy książęcej

wskazuje na mapie historycznej Polski XIV wieku co najmniej trzy zamki średniowieczne

rozumie, na czym polegał ścisły związek życia codziennego średniowiecznych chłopów z przyrodą i porami roku

wyjaśnia, dlaczego chłopi mieli najmniej praw spośród wszystkich stanów

• wymienia główne zakony średniowiecza (benedyktyni, cystersi, franciszkanie, dominikanie)

• opisuje na podstawie ilustracji wygląd średnio­wiecznego klasztoru

• wyjaśnia pojęcia: reguła zakonna, kaznodzieja, zakon, klasztor, pergamin, inicjał, miniatura

• opowiada o kopiowaniu i pisaniu ksiąg w średniowieczu

• wyjaśnia, dlaczego średniowieczne księgi były bardzo drogie

• opisuje postać św. Franciszka

• opowiada o głoszonej przez nie niego nauce

• omawia życie codzienne średniowiecznych zakonników

• wyjaśnia, dlaczego duchowni często byli doradcami, sekretarzami i wysłannikami dyplomatycznymi na dworach monarchów

• wyjaśnia genezę jasełek i przedstawień pasyjnych – opowiada, że wprowadzili je w Kościele katolickim franciszkanie

• samodzielnie formułuje wypowiedź ustną na temat życia codziennego w zakonach średniowiecznych

• stosuje pojęcia: reguła zakonna, kaznodzieja, zakon, klasztor, pergamin, inicjał

• na podstawie fragmentu tekstu źródłowego wymienia zasady postępowania franciszkanów

• wyjaśnia określenie „benedyktyńska praca”

• odróżnia na ilustracjach style architektury średniowiecznej – styl romański i gotycki

• na podstawie ilustracji omawia wygląd katedry romańskiej i katedry gotyckiej

• wymienia co najmniej trzy różnice pomiędzy architekturą romańską a gotycką

• wyjaśnia, dlaczego ludzie w średniowieczu odbywali pielgrzymki do miejsc świętych

• wskazuje na ilustracji: sklepienie krzyżowe, witraż, rozetę, portal

• wyjaśnia pojęcia: fundator, krypta, relikwie

• wyjaśnia, z czego wynikała pobożność ludzi średniowiecza

• opisuje, co znajduje się w krypcie św. Leonarda w podziemiach katedry wawelskiej

• na podstawie tekstu źródłowego omawia udział szlachty i ludu w budowaniu średniowiecznych kościołów

• na podstawie ilustracji omawia wygląd średniowiecznego miasta

• podaje przykłady budynków miejskich (kamienice, ratusz, kościół parafialny)

• wyjaśnia, do czego służył pręgierz

• opowiada, jak wyglądało życie codzienne w średniowiecznym mieście

• wyjaśnia pochodzenie miast z dawnych podgrodzi

• wymienia zajęcia rzemieślników mieszkających w mieście średniowiecznym

• wyjaśnia, kto był właścicielem średniowiecznych miast

• omawia zróżnicowanie mieszkańców średniowiecznego miasta

• wyjaśnia pojęcia: cech, burmistrz, rajca, rada miejska, pospólstwo, plebs, patrycjat

• wyjaśnia, kto nadawał miastom prawa miejskie

• wyjaśnia pochodzenie miast z dawnych podgrodzi

• omawia zajęcia rzemieślników mieszkających w mieście średniowiecznym

• podaje przykłady nazw ulic, które wywodzą się od mieszkających tam rzemieślników

• porównuje wygląd miast współczesnych do miast średniowiecznych – wskazuje podobieństwa i różnice

• wymienia główne zakony średniowiecza (benedyktyni, cystersi, franciszkanie, dominikanie)

• na podstawie ilustracji omawia wygląd średniowiecznego klasztoru

• odróżnia na ilustracjach style architektury średniowiecznej – romański i gotycki

• na podstawie ilustracji omawia wygląd średniowiecznego miasta

• wyjaśnia pojęcia: reguła zakonna, kaznodzieja, zakon, klasztor, pergamin, inicjał, miniatura

• opowiada o kopiowaniu i pisaniu ksiąg w średnio-
wieczu

• wyjaśnia, dlaczego średniowieczne księgi były bardzo drogie

• na podstawie ilustracji omawia wygląd budowli romańskiej i gotyckiej

• wyjaśnia, do czego służył pręgierz

• opowiada, jak wyglądało życie codzienne w średniowiecznym mieście

• wyjaśnia pochodzenie miast z dawnych podgrodzi

• wymienia zajęcia rzemieślników mieszkających w średniowiecznym mieście

• wyjaśnia, kto był właścicielem średniowiecznych miast

• opisuje postać św. Franciszka

• opowiada o głoszonej przez niego nauce

• omawia życie codzienne średniowiecznych zakonników

• wyjaśnia, dlaczego duchowni często
byli doradcami, sekretarzami i wysłannikami dyplomatycznymi na dworach monarchów

• wymienia co najmniej trzy różnice między architekturą romańską a gotycką

• wyjaśnia, dlaczego ludzie w średniowieczu odbywali pielgrzymki do miejsc świętych

• omawia zróżnicowanie społeczne mieszkańców średniowiecznego miasta

• wyjaśnia pojęcia: cech, burmistrz, rajca, rada miejska

• wyjaśnia, kto nadawał miastom prawa miejskie

• wyjaśnia genezę jasełek i przedstawień pasyjnych, wie, że wprowadzili je w Kościele katolickim franciszkanie

• samodzielnie formułuje wypowiedź ustną na temat życia codziennego w zakonach średniowiecznych

• stosuje pojęcia: reguła zakonna, kaznodzieja, zakon, klasztor, pergamin, inicjał

• wskazuje na ilustracji: sklepienie krzyżowe, witraż, rozetę

• wyjaśnia pojęcia: fundator, krypta, relikwie

• wyjaśnia, z czego wynikała pobożność ludzi średniowiecza

• opowiada, co znajduje się w krypcie św. Leonarda w podziemiach katedry wawelskiej

• omawia zajęcia rzemieślników mieszkających w średniowiecznym mieście

• podaje przykłady nazw ulic, które wywodzą się od mieszkających tam rzemieślników

• na podstawie fragmentu tekstu źródłowego wymienia zasady postępowania franciszkanów

• wyjaśnia określenie „benedyktyńska praca”

• na podstawie tekstu źródłowego omawia udział szlachty i ludu w budowaniu średniowiecznych kościołów

• porównuje wygląd miast współczesnych do miast średniowiecznych – wskazuje podobieństwa i różnice

• wyjaśnia, kim był Wit Stwosz

• na podstawie ilustracji opisuje wygląd ołtarza Wita Stwosza

• opowiada, jak powstawał ołtarz mariacki

• umieszcza na linii chronologicznej wiek XV i daty panowania Kazimierza Jagiellończyka

• wyjaśnia pojęcia: detal, pracownia, rzemieślnik, artysta

• opowiada, jak powstawał ołtarz Wita Stwosza

• wyjaśnia, kto był jego fundatorem

• opisuje własnymi słowami fragment książki: Historia żółtej ciżemki przedstawiony w podręczniku

• wyjaśnia, jakie informacje o życiu mieszkańców średniowiecznego Krakowa można odnaleźć w ołtarzu Wita Stwosza

• wyjaśnia, kim był Jan Długosz i czym się zajmował

• wymienia co najmniej dwóch synów Kazimierza Jagiellończyka, późniejszych królów Polski

• wyjaśnia pojęcia: historyk, kronikarz dziejopis, dyplomata, wychowawca

• umieszcza na osi czasu wiek, w którym żył Jan Długosz

• opisuje sposób wychowania na dworze królewskim

• wyjaśnia, na czym polegała działalność dyplomatyczna Jana Długosza

• wyjaśnia, dlaczego Jan Długosz uznawany jest za pierwszego polskiego historyka

• na podstawie tekstu źródłowego i wiedzy pozapodręcznikowej wyjaśnia, dlaczego Jan Długosz podjął się spisania dziejów polskich

• wyjaśnia, kim
był Mikołaj Kopernik i jakimi dziedzinami nauki się zajmował

• wymienia dziedziny nauki, którymi zajmował się Mikołaj Kopernik

• wymienia miasta, szkoły i uniwersytety, w których uczył się i studiował Mikołaj Kopernik

• wyjaśnia pojęcia: uczony, astronom, astronomia, Układ Słoneczny, odkrycie naukowe

• wyjaśnia
powiedzenie: „Wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię”

• opisuje znaczenie Akademii Krakowskiej dla rozwoju polskiej nauki

• wyjaśnia i podkreśla znaczenie odkrycia Mikołaja Kopernika dla rozwoju nauki

• odróżnia pojęcia: astrolog i astronom

• wyjaśnia, kim był Wit Stwosz

• na podstawie ilustracji opisuje wygląd ołtarza Wita Stwosza

• wyjaśnia, kim był Jan Długosz i czym się zajmował

• wyjaśnia, kim był Mikołaj Kopernik i jakimi dziedzinami nauki się zajmował

• opowiada, jak powstawał ołtarz mariacki

• wymienia co najmniej dwóch synów Kazimierza Jagiellończyka, późniejszych królów Polski

• wyjaśnia pojęcia: historyk, kronikarz, dziejopis, dyplomata, wychowawca, uczony, astronom, astronomia, Układ Słoneczny, odkrycie naukowe

• umieszcza na osi czasu wiek, w którym żył Jan Długosz

• wymienia miasta, szkoły i uniwersytety, w których uczył się i studiował Mikołaj Kopernik

• umieszcza na linii chronologicznej lata panowania Kazimierza Jagiellończyka

• wyjaśnia pojęcia: detal, pracownia, rzemieślnik, artysta

• opisuje sposób wychowania na dworze królewskim

• wyjaśnia, na czym polegała działalność dyplomatyczna Jana Długosza

• wyjaśnia powiedzenie: „Wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię”

• opowiada, jak powstawał ołtarz Wita Stwosza

• wyjaśnia, kto był jego fundatorem

• wyjaśnia, dlaczego Jan Długosz uznawany jest za pierwszego polskiego historyka

• opisuje znaczenie Akademii Krakowskiej dla rozwoju polskiej nauki

• wyjaśnia i podkreśla znaczenie odkrycia Mikołaja Kopernika dla rozwoju nauki

• wyjaśnia, jakie informacje o życiu mieszkańców średniowiecznego Krakowa można odnaleźć w ołtarzu Wita Stwosza

• na podstawie tekstu źródłowego i wiedzy pozapodręcznikowej wyjaśnia, dlaczego Jan Długosz podjął się spisania dziejów polskich

• odróżnia pojęcia: astrolog i astronom

• na podstawie ilustracji porównuje strój szlachecki i magnacki

• na podstawie ilustracji porównuje wygląd dworu szlacheckiego i pałacu magnackiego

• zaznacza na osi chronologicznej wieki: XVI i XVII

• wyjaśnia pojęcia: przywileje, pospolite ruszenie, szlachta, czeladź, magnateria

• wyjaśnia, jakie obowiązki i przywileje miała szlachta

• wymienia, kto pracował w gospodarstwach należących do szlachty

• wyjaśnia, czym szlachta wyróżniała się spośród innych stanów

• wyjaśnia, czym różniła się magnateria od szlachty

• opowiada, jak wyglądało życie codzienne w folwarku szlacheckim

• formułuje wypowiedź ustną na temat różnorodności stanu szlacheckiego

• omawia znacznie magnaterii w życiu politycznym i kulturalnym Rzeczypospolitej

• wyjaśnia, z jakiej grupy społeczeństwa średniowiecznego wyłoniła się szlachta

• zbiera z różnych źródeł informacje na temat polskiej magnaterii – wymienia najbardziej znane rody magnackie w Rzeczypospolitej XVII wieku

• na podstawie ilustracji omawia wygląd Łazienek Królewskich

• wymienia postacie Ignacego Krasickiego, Bernarda Bellotta, Grzegorza Piramowicza

• wymienia zasługi króla Stanisława Augusta Poniatowskiego dla rozwoju kultury i nauki polskiej

• wyjaśnia, czym były obiady czwartkowe i kto był na nie zapraszany

• wyjaśnia, kim byli Ignacy Krasicki, Grzegorz Piramowicz, Bernardo Bellotto, zwany Canalettem

• umieszcza na osi czasu wiek XVIII i jego drugą połowę – czas panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego

• wyjaśnia znaczenie założenia Szkoły Rycerskiej dla rozwoju szkolnictwa w Polsce

• wyjaśnia znaczenie powołania Komisji Edukacji Narodowej dla rozwoju szkolnictwa w Polsce

• opowiada, jak wyglądało życie codzienne w osiemnastowiecznej Warszawie

• wymienia postacie Ignacego Krasickiego, Grzegorza Piramowicza, Bernarda Bellotta oraz opisuje ich dokonania

• opowiada o rozwoju kultury polskiej w czasach panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego

• na podstawie obrazów Bernarda Bellotta (Canaletta) opisuje życie codzienne w Warszawie XVIII wieku

• na podstawie ilustracji opisuje wygląd i życie codzienne w dziewiętna­stowiecznym mieście

• wymienia wynalazki XIX wieku, jakich używamy do dzisiaj (np. żarówka, rower, aparat fotograficzny)

• podaje przykłady udogodnień miejskich wprowadzonych w XIX wieku

• wymienia wynalazki i osiągnięcia techniki XIX wieku

• opowiada, kim byli Ignacy Łukaszewicz, William Murdock, Tomasz Edison

• omawia, jak zmieniło się życie codzienne ludzi w  XIX i na początku XX wieku

• porównuje życie ludzi w XIX wieku i we wcześniejszych epokach

• omawia znaczenie wynalezienia parowozu

• omawia genezę powstania fabryk i nowej klasy społecznej – robotników

• opisuje zmiany w sposobach podróżowania w XIX wieku

• omawia wpływ wynalazków na poprawę jakości życia ludzi w XIX wieku

• na podstawie ilustracji porównuje strój szlachecki i magnacki

• na podstawie ilustracji porównuje wygląd dworu szlacheckiego i pałacu magnackiego

• na podstawie ilustracji omawia wygląd Łazienek Królewskich

• wymienia postacie Ignacego Krasickiego, Bernarda Bellotta i Grzegorza Piramowicza, jako wybitnych osobistości czasów króla Stanisława Augusta Poniatowskiego

• wymienia wynalazki XIX wieku, których używamy do dzisiaj

• na podstawie ilustracji omawia zmiany, jakie dokonały się w XIX wieku w życiu mieszkańców miast

• wyjaśnia pojęcia: przywileje, pospolite ruszenie, szlachta, czeladź, magnateria

• opisuje, jakie obowiązki i przywileje miała szlachta

• wymienia, kto pracował w gospodarstwach należących do szlachty

• wymienia zasługi króla Stanisława Augusta Poniatowskiego dla rozwoju kultury i nauki polskiej

• wyjaśnia, czym były obiady czwartkowe i kto był na nie zapraszany

• wyjaśnia, kim byli Ignacy Krasicki, Grzegorz Piramowicz, Bernardo Bellotto, zwany Canalettem

• umieszcza na osi czasu wiek XVIII i jego drugą połowę – czas panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego

• podaje przykłady udogodnień miejskich wprowadzonych w XIX wieku

• wymienia wynalazki i osiągnięcia techniki XIX wieku

• opowiada, kim byli Ignacy Łukaszewicz, William Murdock, Tomasz Edison

• omawia zmiany w życiu codziennym ludzi na przełomie XIX i XX wieku

• wyjaśnia, czym szlachta wyróżniała się spośród innych stanów

• wyjaśnia, czym różniła się magnateria od szlachty

• opowiada, jak wyglądało życie codzienne w folwarku szlacheckim

• wyjaśnia znaczenie założenia Szkoły Rycerskiej dla rozwoju szkolnictwa w Polsce

• wyjaśnia znaczenie powołania Komisji Edukacji Narodowej dla rozwoju szkolnictwa w Polsce

• opowiada, jak wyglądało życie codzienne w osiemnastowiecznej Warszawie

• wymienia postacie Ignacego Krasickiego, Grzegorza Piramowicza, Bernarda Bellotto oraz opisuje ich dokonania

• porównuje życie ludzi w XIX wieku i we wcześniejszych epokach

• omawia znaczenie wynalezienia parowozu

• opowiada o różnorodności stanu szlacheckiego

• omawia znacznie magnaterii w życiu politycznym i kulturalnym Rzeczypospolitej

• opowiada o rozwoju kultury polskiej w czasach panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego

• omawia genezę powstania fabryk i nowej klasy społecznej – robotników

• opisuje zmiany w sposobach podróżowania w XIX wieku

• wyjaśnia, z jakiej grupy społeczeństwa średniowiecznego wyłoniła się szlachta

• na podstawie obrazów Bernarda Bellotta, zwanego Canalettem, opisuje życie codzienne w Warszawie w XVIII wieku

• omawia wpływ wynalazków na poprawę jakości życia ludzi w XIX wieku

NIEDOSTATECZNĄ jeżeli:         

§         nawet przy pomocy nauczyciela nie potrafi wykonać prostych  poleceń wymagających zastosowania podstawowych umiejętności.

§         nie opanował minimum wiadomości programowych.